Zegar słoneczny z analemmą przy Wyszyńskiego na Retkini

W sercu retkińskiego skweru przy alei Wyszyńskiego 57 (314) znajduje się artystyczna instalacja w formie zegara słonecznego, która łączy funkcję użytkową z poetycką refleksją nad czasem i przemijaniem. Okrągła kompozycja, otoczona ceglanym wzorem i zielenią, wykorzystuje układ metalowych punktów tworzących analemmę — astronomiczny wykres rocznego położenia Słońca. Czarne kręgi z numerami umożliwiają odczytanie godziny na podstawie cienia, a całość zaprasza do zatrzymania się — na rozmowę, chwilę kontemplacji lub ciszy.

W sercu miejskiego skweru rozpościera się elegancka enklawa ciszy — jakby czas na moment przystanął, by odetchnąć głęboko. Okrągła instalacja, lśniąca jasnymi płytkami niczym kamienny kompas wśród codziennego zgiełku, wskazuje nie tylko godziny, lecz również chwile zadumy. Otulają ją ceglane wzory w tonacji czerwieni i piasku — jak ornament historii wpisany w chodnik pamięci.

W czarnych kręgach, wpisanych w obręb tej kompozycji i ponumerowanych od 1 do 19, czas odczytuje się ze światła i cienia — w rytmie, jaki wyznacza wędrówka Słońca. Czy to rzeczywiście zegar słoneczny, czy raczej poetycki gest w stronę ulotnego „teraz”? Może jedno i drugie.

Wokół — ławki, wyspy zieleni, rozłożyste drzewa. Wszystko razem tworzy scenografię spokoju — zaproszenie do rozmowy, kontemplacji… albo zwyczajnej ciszy.

Na zdjęciu uchwycono właśnie taką formę zegara: zatopioną w brukowaną przestrzeń, utkaną z metalowych punktów układających się w kształt analemmy — figury przypominającej smukłą ósemkę, odwzorowującej roczny taniec Słońca na niebie.

To niezwykłe połączenie nauki i sztuki nie tylko mierzy czas — ono pozwala go poczuć.

Oto fragment tablicy informacyjnej zatytułowanej „Analematyczny zegar słoneczny, umieszczonej na osiedlu Retkinia w Łodzi.”

Człowiek od zarania dziejów wykorzystywał Słońce do określania pory dnia i roku. Przełom w mierzeniu czasu nastąpił po wynalezieniu gnomonu, który na początku był zwykłym patykiem, wbitym pionowo w ziemię. Tak powstał pierwszy zegar słoneczny, a zarazem najstarszy przyrząd astronomiczny. Stało się to kilka tysięcy lat temu niezależnie w wielu miejscach. Przyjmuje się, że gnomon (pionowy pręt) najczęściej wynaleziono w Mezopotamii i Egipcie, co zapoczątkowało…

Słoneczny zegar na Osiedlu Retkinia w Łodzi wpisuje się w trwającą już kilka tysięcy lat tradycję mierzenia czasu za pomocą Słońca. Tego typu czasomierze napędzane są ruchem Ziemi wokół Słońca, a ten jest przyczyną wszystkich naturalnych cykli życia na naszej planecie. Stanowi on podstawę ludzkiej aktywności, w tym także podstawę czasu urzędowego używanego w życiu codziennym.

Analematyczny zegar słoneczny ma kształt koła, natomiast kamienne znaczniki godzinowe rozmieszczone są wzdłuż elipsy. Pomiędzy cyframi godzin umieszczono po godzinowe znaczniki ze stali nierdzewnej. W centrum znajduje się figura przypominająca zdeformowaną ósemkę, zwana analemmą, od której pochodzi nazwa tego typu czasomierza. Zegar nie posiada wskazówki (gnomonu), ponieważ zaprojektowany został do odczytywania czasu za pomocą cienia człowieka, który ustawia stopy na takim punkcie analemmy, który odpowiada aktualnej dacie. Całość usytuowana jest zgodnie z kierunkami świata. Zegar wskazuje nie tylko czas, ale także momenty wschodów i zachodów Słońca na Osiedlu Retkinia dla dowolnej daty. Za jego pomocą można także określić punkty na horyzoncie, gdzie Słońce wschodzi i zachodzi w określonym dniu roku.

Zegar został zaprojektowany przez gnomonika Marka Szymochę dla współrzędnych geograficznych Osiedla Retkinia w Łodzi.

Views: 84