Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego "Na Zdrowiu" w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego "Na Zdrowiu" w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.

Na Wzgórzu Niepodległości, w sercu największego łódzkiego parku, znajduje się miejsce szczególne – Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów – Bojowników o Wolność. To przestrzeń, w której historia spotyka się z teraźniejszością, a pamięć o dawnych walkach staje się inspiracją dla kolejnych pokoleń.


Monument wkomponowany jest w spokojną, zieloną przestrzeń parku. Wysokie drzewa, ławki i alejki tworzą atmosferę zadumy i refleksji. To miejsce, gdzie historia spotyka się z naturą, a cisza sprzyja wspomnieniu o tych, którzy oddali życie za wolność.

Centralnym punktem założenia są trzy potężne kamienne bloki, ustawione obok siebie. Każdy z nich pełni rolę symbolicznego strażnika pamięci. W ich powierzchnię wkomponowano metalowe tablice pamiątkowe z inskrypcjami.

Na tablicach znajdują się napisy upamiętniające

  • Łódzkich rewolucjonistów i bojowników o wolność, anonimowych i imiennych bohaterów, którzy w różnych epokach walczyli o niepodległość Polski.
  • Tradycje rewolucyjne Łodzi – od zrywów robotniczych, przez konspirację w czasach zaborów, aż po walkę w XX wieku.
  • Symbolikę niepodległości – przypomnienie, że wolność została okupiona ofiarą wielu pokoleń.

o treści:

„1831 1863” (daty odnoszące się do Powstania Listopadowego i Powstania Styczniowego – symboliczne upamiętnienie walk narodowowyzwoleńczych XIX wieku).

„Wzgórze Niepodległości usypane na miejscu dawnej rosyjskiej strzelnicy wojskowej będącej w latach 1906-1908 miejscem straceń Bojowników o Wolność”

„1905 1918” (daty odnoszące się do Rewolucji 1905 roku w Łodzi i odzyskania niepodległości w 1918 roku).

Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego "Na Zdrowiu" w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.
Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego „Na Zdrowiu” w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.

Inskrypcje utrzymane są w tonie uroczystym i podniosłym. Podkreślają ofiarność, odwagę i niezłomność łodzian, którzy w różnych okresach historii stawali do walki o wolną Polskę. Każde słowo jest świadectwem pamięci i wdzięczności wobec tych, którzy wierzyli, że wolność jest wartością najwyższą.

Pomnik nie jest tylko materialnym znakiem historii – to żywa lekcja patriotyzmu. Wzgórze Niepodległości stało się przestrzenią, gdzie odwiedzający mogą zatrzymać się na chwilę refleksji, oddać hołd bohaterom i uświadomić sobie, że niepodległość wymaga troski i odpowiedzialności.


Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów – Bojowników o Wolność.

Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów – Bojowników o Wolność to przestrzeń, która przypomina o ofiarności i niezłomności mieszkańców Łodzi, którzy w różnych okresach dziejów stawali do walki o wolną i niepodległą Polskę.

Treść postu polecana  Nie ściana, lecz opowieść. Nowy mural na Polesiu przy Wólczańskiej 39 a 6 Sierpnia w Łodzi

Pomnik, odsłonięty 27 maja 2019 roku z inicjatywy Jacka Wystopa, to wyraz hołdu dla tych, którzy nie wahali się poświęcić własnego życia i bezpieczeństwa w imię wolności narodu. Wzgórze Niepodległości, na którym się znajduje, stanowi symboliczne wzniesienie – miejsce, gdzie pamięć o przeszłości spotyka się z teraźniejszością, a historia staje się żywą lekcją patriotyzmu.

To nie tylko monument z kamienia i metalu, lecz także znak ciągłości polskich dążeń niepodległościowych – od rewolucyjnych zrywów robotniczych, przez walkę z okupantami, aż po współczesne świadectwo pamięci. Każdy, kto odwiedza to miejsce, staje wobec historii ludzi odważnych, którzy wierzyli, że wolność jest wartością najwyższą.

Pomnik na Wzgórzu Niepodległości przypomina, że Łódź była i pozostaje miastem ludzi walecznych, wiernych ideałom wolności i sprawiedliwości. To przestrzeń zadumy, wdzięczności i refleksji nad tym, że niepodległość nigdy nie jest dana raz na zawsze – trzeba ją pielęgnować, pamiętając o tych, którzy wywalczyli ją dla przyszłych pokoleń.

Podsumowanie treści i ilustracji z tablicy informacyjnej „Strzelnica na Starej Manii, Wzgórze Niepodległości i Dąb Niepodległości”.

Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego "Na Zdrowiu" w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.
Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego „Na Zdrowiu” w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.
  • Okres rosyjski (1906–1909): teren w Łodzi został przekształcony w wojskową strzelnicę, używaną przez armię rosyjską.
  • Miejsce egzekucji: w czasie zaborów wykonywano tu wyroki śmierci na polskich żołnierzach i cywilach.
  • Ekshumacje 1923 r.: 1 maja odnaleziono 68 ciał w masowych grobach. W działaniach uczestniczył Polski Czerwony Krzyż, część ofiar udało się zidentyfikować.
  • Okres międzywojenny: strzelnica była nadal używana przez Wojsko Polskie. W 1928 r. wykonano tu m.in.. egzekucję Stefana Rogowca.
  • Upamiętnienie: na miejscu ustawiono pomnik ku czci ofiar.
  • Temat główny: rozwój urbanistyczny obszaru „Wzgórza Niepodległości” w Łodzi w latach 30. XX wieku.
  • Postać kluczowa: Stefan Rogowicz, główny architekt miasta, odpowiedzialny za planowanie i realizację koncepcji zagospodarowania tego terenu.
  • Kontekst historyczny: projekt wpisywał się w szersze działania modernizacyjne Łodzi w okresie międzywojennym, mające nadać miastu nowoczesny charakter i stworzyć reprezentacyjne przestrzenie publiczne.
  • Współpracownicy: wspomniany jest także Arkady Kałuszko, związany z pracami urbanistycznymi.
  • Dokumentacja: tablica opisuje proces planowania, przedstawia mapy i plany z 1931 r., a także wskazuje na znaczenie tego obszaru w kształtowaniu tożsamości miasta.
Treść postu polecana  Od burmistrzów do prezydentów. Dzieje magistratu Łodzi 1794–1924
  • Fotografie archiwalne: żołnierze rosyjscy na strzelnicy, sceny egzekucji.
  • Zdjęcia ekshumacji: prace przy wydobywaniu szczątków ofiar w 1923 r.
  • Wizerunki ofiar i uczestników wydarzeń: m.in.. fotografie osób straconych.
  • Pomnik i teren strzelnicy: dokumentacja miejsca pamięci.
    Portret Stefana Rogowicza – głównego architekta Łodzi.
  • Mapa z 1931 r. – układ urbanistyczny „Wzgórz Niepodległości”.
  • Fotografia dokumentu/planów architektonicznych – wizualizacja koncepcji zagospodarowania.
  • Zdjęcie budynku/obiektu architektonicznego – przykład realizacji z okresu międzywojennego.
  • Portret Arkadego Kałuszki – współtwórcy i uczestnika prac planistycznych.

Tablica ukazuje z jednej strony tragiczną historię łódzkiej strzelnicy od miejsca ćwiczeń wojskowych, przez teren masowych egzekucji, aż po jej rolę w pamięci zbiorowej i upamiętnienie ofiar, a z drugiej ambitną wizję urbanistyczną Łodzi w okresie międzywojennym, podkreślającą znaczenie architektów i planistów w kształtowaniu nowoczesnego oblicza miasta.

Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego "Na Zdrowiu" w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.
Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów. Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego „Na Zdrowiu” w Łodzi. Foto Krzysztof Sadłowski, 21.10.2025.

Notka.

  • Nazwa: Pomnik Pamięci Łódzkich Rewolucjonistów – Bojowników o Wolność.
  • Obszar: Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego „Na Zdrowiu”.
  • Miejsce: Wzgórze Niepodległości.
  • Pomysłodawca: Jacek Wystop.
  • Data odsłonięcia: 27.05.2019.
  • Jacek Wystop – pomysłodawca budowy pomnika, inicjator upamiętnienia łódzkich rewolucjonistów.
  • Józef Piłsudski – patron parku, symbol walki o niepodległość Polski, związany z tradycją legionową i odzyskaniem wolności w 1918 r.
  • Łódzcy rewolucjoniści i bojownicy o wolność – anonimowi i imienni uczestnicy zrywów niepodległościowych, robotniczych i patriotycznych, którzy oddali życie lub zdrowie w walce o wolną Polskę.
  • Łódź – miasto o bogatej tradycji robotniczej i rewolucyjnej, ważny ośrodek ruchów niepodległościowych i społecznych.
  • Odsłonięcie pomnika – 27 maja 2019 r. – współczesny akt pamięci, który łączy przeszłość z teraźniejszością i przypomina o ciągłości tradycji patriotycznych.
  • Odzyskanie niepodległości w 1918 roku – moment kulminacyjny, do którego nawiązuje symbolika Wzgórza Niepodległości i samego pomnika.
  • Park im. marszałka Józefa Piłsudskiego „Na Zdrowiu” – największy park w Łodzi, miejsce rekreacji i pamięci historycznej.
  • Rewolucyjne tradycje Łodzi – zrywy robotnicze i patriotyczne, m.in.. Rewolucja 1905 roku, które ukształtowały tożsamość miasta jako ośrodka walki o prawa i wolność.
  • Strzelnica na Starej Mani – dawny obiekt wojskowy i szkoleniowy, związany z przygotowaniami do walki o niepodległość.
  • Walka o niepodległość Polski (XIX–XX w.) – działania konspiracyjne, wojskowe i społeczne prowadzone przez mieszkańców Łodzi w okresie zaborów i w czasie I wojny światowej.
  • Wzgórze Niepodległości – symboliczne wzniesienie w parku, przestrzeń pamięci narodowej, gdzie znajduje się pomnik.
Treść postu polecana  Żywe pomniki wolności. Weterani powstania styczniowego w Łodzi

Views: 36