Stefana Rogowicza Wizja Miejskich Ogrodów

Kamień pamiątkowy upamiętniający Stefana Rogowicza niestrudzonego działacza Ziemi Lidzkiej, twórcę parków i ogrodów w Łodzi. Ufundowany przez Społeczeństwo Łódzkie w grudniu 1994 roku. Monument znajduje się w centralnym punkcie kolistego skweru w Parku na Zdrowiu, otoczonego rabatą z żółtymi kwiatami i wysokimi drzewami, tworzącymi zaciszne miejsce refleksji.

Kamień pamiątkowy usytuowany jest w centralnej części niewielkiego, kolistego skweru w Parku na Zdrowiu przy ul. Konstantynowskiej w nieodległym sąsiedztwie Parku osadzonych Zwierząt (powszechnie zwanym ZOO). Do monumentu prowadzi prosta, kamienna ścieżka, która przecina otaczającą go rabatę z nisko przyciętymi krzewami obsypanymi żółtymi kwiatami. Całość kompozycji jest symetryczna i wyraźnie wydzielona z reszty parku alejką z ubitej ziemi. W tle, za kręgiem roślinności, wznoszą się wysokie drzewa liściaste i iglaste, które tworzą naturalną, zieloną ścianę, nadając miejscu kameralny i zaciszny charakter.

Monument ma formę dużego, naturalnego głazu ustawionego pionowo. Na jego frontowej powierzchni zamocowana jest prostokątna tablica z ciemnego metalu, z wytłoczonym napisem w języku polskim. Litery są proste, czytelne, bez dodatkowych zdobień, co podkreśla powagę i prostotę przekazu.

Treść na tablicy.

STEFANOWI ROGOWICZOWI
niestrudzonemu działaczowi Ziemi Lidzkiej
twórcy Lidzbarskich parków i ogrodów
Społeczeństwo Lidzkie
Grudzień 1994

Stefan Rogowicz był zasłużonym działaczem społecznym związanym z Ziemią Lidzką (obecnie tereny Białorusi), znanym z inicjatyw na rzecz rozwoju zieleni miejskiej. Jego praca przyczyniła się do powstania i utrzymania licznych parków i ogrodów w Lidzie, które stały się ważnym elementem lokalnej tożsamości i przestrzeni publicznej. Kamień w łódzkim parku jest wyrazem pamięci i wdzięczności społeczności lidzkiej, która w grudniu 1994 roku ufundowała tablicę, aby uhonorować jego wkład w kształtowanie krajobrazu miejskiego.

Dzięki starannemu wkomponowaniu w parkową przestrzeń, kamień pamiątkowy pełni zarówno funkcję historyczną, jak i estetyczną. Jest punktem centralnym niewielkiego założenia ogrodowego, a jednocześnie miejscem refleksji i zadumy. Otoczenie harmonijne połączenie roślinności, ścieżek i naturalnego tła drzew – sprzyja zatrzymaniu się na chwilę i poznaniu historii człowieka, którego działalność wykraczała poza granice jego rodzinnych stron.

Tablica Stefan Rogowicz Park na Zdrowiu. Foto Krzysztof Sadłowski, 29.08.2025

Stefan Rogowicz (1891–1946).

Stefan Rogowicz (1891–1946) należał do grona najwybitniejszych polskich architektów zieleni, których praca ukształtowała oblicze międzywojennej i powojennej Łodzi. Twórca parków, ogrodów i terenów rekreacyjnych, wizjoner planowania zieleni miejskiej, a zarazem propagator idei ogródków działkowych i ogrodów szkolnych, pozostawił po sobie dziedzictwo, które do dziś stanowi integralną część krajobrazu miasta. Jego największym dziełem był Park Ludowy na Zdrowiu – w swoim czasie największy w Polsce – oraz liczne projekty zadrzewień i modernizacji istniejących parków. Życie Rogowicza, naznaczone pasją do przyrody, pracą dla społeczności i trudnymi doświadczeniami wojny, jest świadectwem, jak jednostka może trwale wpłynąć na kształt i jakość przestrzeni publicznej.

Treść postu polecana Tablica pamięci Stefana Kopcińskiego ul. Kopcińskiego 56 w Łodzi

Chronologia Stefana Rogowicza.

Data	Wydarzenie
23.03.1891	Urodził się w Warszawie.
1896	Śmierć ojca, Jakuba Ignacego Rogowicza.
1916	Ukończył Państwową Wyższą Szkołę Ogrodniczą w Warszawie.
1918	Rozpoczął projektowanie parków dworskich, ogrodów prywatnych i przy instytucjach.
1925	Publikacje w Ogrodniku: „O piękno krajobrazu wsi polskiej” (nr 12), „Ogrodnictwo dekoracyjne w świetle Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu” (nr 14 i 15), „Ogród i zagroda” (nr 16 i 17), „Rol-ogrodnictwo. Folwark-ogród” (nr 18).
1925–1929	Ogrodnik-planista w Dziale Ogrodniczym Zarządu Zieleni w Warszawie.
1926	Złoty medal na Wystawie Ogrodniczej w Poznaniu; publikacje: „Róże w parku” (Ogrodnik nr 10), „Ogrodnictwo piękne” (Przegląd Ogrodniczy nr 2), „Idea ogrodnictwa miast i wsi” (Pamiętnik Jubileuszowej Wystawy Ogrodniczej, 25 IX – 3 X).
1927	Artykuł „Plantacje miejskie m. st. Warszawy” (Ogrodnik nr 1).
1928	Nagroda na Krajowej Wystawie Ogrodniczej w Poznaniu za projekt Polesia Konstantynowskiego; publikacje: „Ogrody mieszkalne” (nr 3, 5, 7, 8, 9, 11, 19), „Ogrody cmentarne” (nr 4).
1929	Publikacje: „Ogrody leśne” (Ogrodnik nr 6), „Ogródki mieszkalne” (Osiedle, mieszkanie, dom nr 5), „Ogrody osiedli leśnych” (nr 8). 01.10.1929 – objął stanowisko naczelnika Wydziału Plantacji w Łodzi.
1930	„Pokaz dalji i roślin szklarniowych w Łodzi” (Ogrodnik nr 21).
1933	„O nowych kierunkach w sztuce ogrodnictwa pięknego” (Ogrodnik nr 15/16).
1934	Publikacje: „Miasta ogrody” (nr 4), „Rozbudowa miast a plantacje miejskie” (nr 8), „Prace przygotowawcze do zakładania plantacyj miejskich” (nr 13/14 i 15/16). 10.04.1934 – referat „Stosunek architekta do zagadnienia zadrzewiania miast i osiedli” (Dziennik Zarządu m. Łodzi nr 5 z 15.05). 15.10.1934 – Wszechpolski Zjazd Ogrodników Miejskich w Łodzi.
15.08.1936	Odczyt „Plantacje miejskie w Łodzi” w Stowarzyszeniu Techników.
1937	Złoty Krzyż Zasługi; publikacje: „W sprawie zmiany przeznaczenia terenów lasów miejskich w Łagiewnikach” (15.06), „I Międzynarodowy Kongres Architektów ogrodników w Paryżu” (15.07), „Park wystawowy w Łodzi” (15.10).
1938	Publikacje: „Rozwój i realizacja ogrodów działkowych” (15.03), „Łódź na V Zjeździe Ogrodników Miejskich w Warszawie” (15.10), „Łódź zadrzewiona” (15.12).
1939–1945	Okupacja niemiecka – praca jako robotnik w Zieleni Miejskiej.
1945	Powrót na stanowisko naczelnika Wydziału Plantacji; udział w pracach nad Łódzkim Ogrodem Botanicznym.
23.12.1946	Śmierć w Łodzi; pochowany na Starym Cmentarzu.
03.02.1982	Śmierć żony, Ireny Rogowiczowej.
1996	50. rocznica śmierci – odsłonięcie kamienia pamiątkowego w parku im. J. Piłsudskiego.
2021	Społeczny Rok Stefana Rogowicza; odnowienie nagrobka.