W połowie XIX wieku, w szybko rozwijającym się ośrodku przemysłowym jakim była Łódź, kwestia podatku regulacji obrotu trunkami nabierała szczególnego znaczenia fiskalnego i społecznego. W obwieszczeniu z dnia 30 grudnia 1863 roku Magistrat Miasta Łodzi wprowadził nową taryfę opłat zyskowych — daninę miejską nakładaną na producentów, handlarzy oraz właścicieli zapasów alkoholi. Nowe przepisy obowiązywać miały od 1 stycznia 1864 roku i obejmowały szereg trunków: od wódek i spirytusu po miody pitne, piwa i owocowe nalewki. Regulacja ta nie tylko precyzowała stawki podatkowe, lecz także wdrażała system kontroli, deklaracji i sankcji finansowych w przypadku zatajenia zapasów. Wprowadzenie obowiązku pisemnych deklaracji oraz powierzenie poboru opłaty nowym dzierżawcom — Mośkowi i Augustowi Baruchom — stanowiło istotny krok w kierunku porządkowania obrotu alkoholowego w mieście i zwiększenia wpływów do miejskiej kasy.
OBWIESZCZENIE. Magistrat Miasta Łodzi. – „Zawiadamia obywateli i mieszkańców miasta tutejszego, iż dochód do kassy Miejskiej tutejszej należący pod tytułem Zyskowe od trunków, wedle taryffy nowej od dnia 1. Stycznia 1864r. nowego stylu, pobieranym będzie jak następuje:
Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 1863, Nr 8. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
1) Od wiadra wódek słodkich wszelkiego rodzaju, spirytusu lub okowity 78 stopni probierza stumiarowego, czyli do 10 stopnia włącznie probierza Magera kop. 46.
2) Od każdego stopnia tęgości spirytusu lub okowity, przewyższającego liczbę stopni wyżej za prawidło przyjętych kop. 5.
3) Od wiadra araku krajowego, bądź zagranicznego bez względu na stopień tęgości kop. 96.
4) Od wiadra porteru i piwa angielskiego, krajowych i zagranicznych kop. 12.
5) Od wiadra tak zwanego piwa bawarskiego kop. 9.
6) Od W wiadra piwa marcowego i dubeltowego kop. 3.
7) Od wiadra piwa szlacheckiego i podpiwka kop. 1.
8) Od wiadra miodu, wiśniaku, maliniaku, dereniaku, jabłeczniku i innych trunków ciągnionych z owoców k. 23, a to od trunków tak w miejscu wyfabrykowanych, jako też do miasta sprowadzonych.
Że od remanentu trunków, opłacie zyskowej podlegających, w dniu 1 Stycznia 1864 w składach, szynkach i.t.p. zakładach oraz w domach prywatnych znajdujących się, opłata zyskowa wedle taryfy nowej opłaconą być mają z potrąceniem uiszczonej opłaty dotychczasowemu dzierżawcy tegoż dochodu, gdyż taką ilość opłaty jaką dotychczasowy dzierżawca od tychże trunków pobrał, tenże nowemu dzierżawcy zwrócić jest obowiązany.
Że na przyszłość każdy, mający zamiar wprowadzić do miasta trunki opłacie zyskowej podlegające, obowiązany jest wprzódy złożyć dzierżawcom dochodu zyskowego tak jak dzierżawcy dochodów konsumpcyjnych stosowne deklaracye.
Zawiadamia oraz, że dzierżawcami opłaty zyskowej od 1 Stycznia 1864r. są Mosiek i August Baruchowie i ciż mają prawo rzeczoną opłatę od powyższej daty pobierać.
Wreszcie wzywa Magistrat wszystkich obywateli i mieszkańców tutejszego miasta, aby w dniu 1 Stycznia 1864r. o godzinie 8 z rana złożyli deklaracye piśmienne wyżej wymienionym dzierżawcom o ilości posiadanych w zapasie trunków opłacie zyskowej podlegających a następnego dnia przypadającą od tychże opłatę podwyższoną, wedle nowej taryfy tymże uiścili – przy czem ostrzega Magistrat, że w razie wykrycia większej ilości trunków nad zadeklarowaną u kogo bądź dzierżawcy mają prawo takowe zabrać i process fiskalny uformować, a posiadacz trunków pociągnięty będzie do opłaty kary defrudacyjjnej tak wysokiej jak przepisy o podatku konsumpcyjnym opiewają, nieuiszczający zaś opłaty podwyższonej od remanentów, środkami egzekucyjnemi, do tego znaglonem zostanie.
w Łodzi dnia (8) 20 Grudnia 1863r. Prezydent: A. Rosicki: Sekretarz: Bednarzewski.”
Przeliczenie taryfy z obwieszczenia z grudnia 1863 roku na złotówki (2025):
| Trunek / Produkt | Opłata w kopiejkach | Szacunkowa wartość w PLN (2025) |
|---|---|---|
| Wódka słodka / spirytus / okowita (do 78°) | 46 kop. | 138–230 zł |
| Każdy dodatkowy stopień tęgości | 5 kop. | 15–25 zł |
| Arak krajowy / zagraniczny | 96 kop. | 288–480 zł |
| Porter / piwo angielskie | 12 kop. | 36–60 zł |
| Piwo bawarskie | 9 kop. | 27–45 zł |
| Piwo marcowe / dubeltowe | 3 kop. | 9–15 zł |
| Piwo szlacheckie / podpiwek | 1 kop. | 3–5 zł |
| Miody i nalewki owocowe (wiśniak, maliniak itd.) | 23 kop. | 69–115 zł |
Uwaga: są to wartości orientacyjne, oparte na przeliczeniu siły nabywczej. Wartość kolekcjonerska monet może być znacznie wyższa, a ceny trunków w XIX wieku nie były bezpośrednio porównywalne z dzisiejszymi.
Index.
- Andrzej Rosicki – Prezydent Magistratu Miasta Łodzi.
- Bednarzewski – Sekretarz Magistratu Miasta Łodzi.
- Mosiek Baruch – dzierżawca dochodu zyskowego od trunków.
- August Baruch – współdzierżawca dochodu zyskowego od trunków.
- Zyskowe dochodem do kasy Miejskiej Łódzkiej – forma opłaty miejskiej od trunków.
- Miasto Łódź – lokalizacja ogłoszenia i obowiązywania opłat.
- Magistrat Miasta Łodzi – instytucja wydająca obwieszczenie.
- Składy / szynki / zakłady / domy prywatne – miejsca przechowywania trunków.
- Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger – publikator ogłoszenia.
Views: 69