Taryfa podmiejska za bilety pasażerskie łódzkie 1911 cz. 2

Publikacja pt. „Taryfa (podmiejskie) za bilety pasażerskie I, II i III klasy na Kolej Żelazną Fabryczno‑Łódzką i Iwangrodzko ‑ Dąbrowską”, zamieszczona w czasopiśmie „Czas. Kalendarz na Rok 1911”, znajduje się w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi, w dziale Regionalia Ziemi Łódzkiej.

Publikacja przedstawia szczegółowy wykaz opłat za przejazdy pasażerskie I, II i III klasy na liniach Kolei Żelaznej Fabryczno – Łódzkiej oraz Iwangrodzko – Dąbrowskiej Komunikacji Podmiejskiej, a także na łódzkich wąskotorowych elektrycznych kolejach dojazdowych.

W pierwszej części zamieszczono tabelaryczne zestawienie cen biletów jednorazowych z i do stacji Łódź dla wybranych miejscowości, m.in.. Koluszek, Andrzejowa czy Tomaszowa, z rozróżnieniem na klasy wagonów. Następnie opisano taryfy dla poszczególnych linii wąskotorowych:

• Łódź – Zgierz – podział na dwie strefy (Łódź – Radogoszcz, Radogoszcz – Zgierz) z określeniem opłat dla II i III klasy.
• Łódź – Pabianice – trzy strefy (Łódź – Rokicie, Rokicie – Ksawerów, Ksawerów – Pabianice) z wyszczególnieniem cen za każdy odcinek.
• Łódź – Aleksandrów – trzy odcinki taryfowe (Łódź – Żubardź, Żubardź – Kochanówka, Kochanówka – Aleksandrów).
• Łódź – Ruda – opłaty za całą trasę oraz za poszczególne strefy, z uwzględnieniem ulg dla uczniów.

W części ogólnej zamieszczono uwagi taryfowe, m.in.:

• dzieci do lat 5 podróżujące z dorosłymi i bez zajmowania osobnego miejsca – bezpłatnie,
• dzieci od 5 do 10 lat oraz wychowankowie szkół w mundurach – połowa ceny,
• określone grupy wojskowych – prawo przejazdu II klasą według taryfy III klasy,
• możliwość bezpłatnego przewozu bagażu ręcznego mieszczącego się w wagonie i nieutrudniającego przejścia.

Znaczną część publikacji zajmują rozkłady jazdy dla linii: Łódź – Konstantynów, Łódź – Aleksandrów, Łódź – Zgierz oraz Łódź – Pabianice, z rozróżnieniem kursów w dni powszednie i świąteczne, godzinami odjazdów i przyjazdów w obu kierunkach. Wskazano również, że godziny drukowane pogrubioną czcionką oznaczają kursy nocne (od godz. 18:00 do 6:00). Całość stanowi praktyczny przewodnik taryfowo – rozkładowy dla pasażerów podróżujących w 1911 roku po aglomeracji łódzkiej i okolicach, odzwierciedlający ówczesną organizację transportu podmiejskiego, strukturę cen oraz zasady ulg i przewozu bagażu.

Taryfa (podmiejskie) za bilety pasażerskie I, II i III klasy na Kolej Żelazną Fabryczno – Łódzką i Iwangrodzko – Dąbrowską Komunikacją Podmiejską.

Taryfa za przejazd pasażerów II i III klasy na Łódzkich wąskotorowych elektrycznych kolejach dojazdowych.

Na początku XX wieku łódzka sieć wąskotorowych kolei elektrycznych stanowiła ważny krwiobieg komunikacyjny miasta i jego okolic. Taryfa przewozowa dla pasażerów II i III klasy była jasno określona i oparta na podziale tras na strefy, co pozwalało precyzyjnie ustalić opłatę w zależności od długości przejazdu.

Linia Łódź–Zgierz dzieliła się na dwie strefy:

• Łódź–Radogoszcz – 12 kopiejek w II klasie, 6 kopiejek w III klasie,
• Radogoszcz–Zgierz – identyczne stawki jak wyżej.
  Cała trasa z Łodzi do Zgierza kosztowała więc 24 kop. w II klasie i 12 kop. w III.

Linia Łódź–Pabianice obejmowała trzy strefy:

• Łódź–Rokicie,
• Rokicie–Ksawerów,
• Ksawerów–Pabianice,
  przy czym każda strefa miała opłatę 12 kop. w II klasie i 6 kop. w III. Pełen przejazd z Łodzi do Pabianic kosztował 36 kop. w II klasie i 18 kop. w III.

Linia Łódź–Aleksandrów również była podzielona na trzy odcinki:

• Łódź–Żubardź,
• Żubardź–Kochanówka,
• Kochanówka–Aleksandrów,
  ze stawkami identycznymi jak na linii pabianickiej.

Linia Łódź–Ruda miała taryfę uproszczoną:

• cała trasa – 24 kop. w II klasie, 12 kop. w III,
• dla uczniów – 6 kop. za całość w III klasie,
• w przypadku przejazdu tylko przez jedną strefę – 12 kop. w II klasie, 6 kop. w III, a dla uczniów 3 kop.

Taryfa przewidywała także ulgi i zasady szczególne:

• dzieci do lat 5, podróżujące z dorosłymi i bez zajmowania osobnego miejsca – bezpłatnie,
• dzieci od 5 do 10 lat oraz uczniowie w mundurach – połowa ceny,
• wybrani wojskowi mogli podróżować II klasą, płacąc według taryfy III klasy,
• bagaż ręczny mieszczący się w wagonie i nieutrudniający przejścia – bezpłatny.

Całość uzupełniały rozkłady jazdy dla poszczególnych linii, z rozróżnieniem kursów w dni powszednie i świąteczne oraz oznaczeniem połączeń nocnych.

Rozkład jazdy pociągów Łódzkich wąskotorowych elektrycznych koleji dojazdowych na linji „Łódź – Konstantynów”.

Na początku XX wieku linia Łódź – Konstantynów była jednym z ważniejszych połączeń podmiejskich, obsługiwanych przez wąskotorowe kolejki elektryczne. Kursowały one regularnie zarówno w dni powszednie, jak i świąteczne, zapewniając mieszkańcom Łodzi i okolic wygodny dojazd do pracy, na targ, do szkół czy na niedzielne spacery.

Rozkład jazdy przewidywał liczne kursy w ciągu dnia, rozpoczynające się wczesnym rankiem i trwające do późnych godzin wieczornych. Pierwsze pociągi wyruszały z Łodzi już około godziny 6:30, a z Konstantynowa – nieco wcześniej, aby umożliwić dojazd do miasta na poranne obowiązki. W godzinach szczytu kursy odbywały się w krótszych odstępach, co pozwalało obsłużyć większy napływ pasażerów.

W dni świąteczne rozkład był dostosowany do innego rytmu życia – pociągi ruszały nieco później, a część kursów miała charakter rekreacyjny, umożliwiając mieszkańcom wyjazdy za miasto. W publikacji zaznaczono także kursy nocne (od godziny 18:00 do 6:00 rano), wyróżnione pogrubionym drukiem, co było istotną informacją dla podróżnych wracających późno z miasta.

Całość rozkładu odzwierciedlała ówczesną organizację transportu podmiejskiego – regularność, punktualność i dostosowanie do potrzeb różnych grup pasażerów. Linia Łódź – Konstantynów była nie tylko środkiem transportu, ale i elementem codziennego rytmu życia mieszkańców regionu, łącząc miejskie centrum z podmiejską przestrzenią o charakterze wypoczynkowym i handlowym.

Rozkład jazdy pociągów Łódzkich wąskotorowych elektrycznych kolei dojazdowych na linji „Łódź – Aleksandrów”.

Na początku XX wieku linia Łódź – Aleksandrów była jednym z kluczowych połączeń podmiejskich w regionie, obsługiwanych przez wąskotorowe kolejki elektryczne. Łączyła tętniące życiem przemysłowe centrum Łodzi z mniejszym, spokojniejszym Aleksandrowem, stanowiąc codzienny środek transportu dla robotników, kupców, uczniów i mieszkańców udających się na targi czy w odwiedziny.

Rozkład jazdy przewidywał kursy zarówno w dni powszednie, jak i świąteczne, z uwzględnieniem porannych, popołudniowych i wieczornych połączeń. Pierwsze pociągi wyruszały z Łodzi wczesnym rankiem, umożliwiając dojazd do pracy lub szkoły, a kolejne kursy zapewniały regularną komunikację przez cały dzień.

Podróż trwała kilkadziesiąt minut, a pociągi zatrzymywały się na stacjach pośrednich, m.in.. w Żubardziu i Kochanówce, które stanowiły naturalne punkty przesiadkowe lub miejsca codziennych zakupów. W publikacji wyraźnie zaznaczono kursy nocne (od godziny 18:00 do 6:00 rano), wyróżniając je pogrubionym drukiem – były one szczególnie ważne dla osób wracających późno z miasta.

Rozkład jazdy odzwierciedlał rytm życia mieszkańców – w dni robocze kursy były częstsze w godzinach szczytu, natomiast w niedziele i święta dostosowane do spokojniejszego tempa, z większym naciskiem na przejazdy rekreacyjne.

Linia Łódź – Aleksandrów była nie tylko praktycznym środkiem transportu, ale i elementem codziennej scenerii – mijane pola, fabryczne kominy i małe stacyjki tworzyły charakterystyczny obraz podróży w 1911 roku.

Na początku XX wieku linia Łódź – Aleksandrów była jednym z kluczowych połączeń podmiejskich w regionie, obsługiwanych przez wąskotorowe kolejki elektryczne. Łączyła tętniące życiem przemysłowe centrum Łodzi z mniejszym, spokojniejszym Aleksandrowem, stanowiąc codzienny środek transportu dla robotników, kupców, uczniów i mieszkańców udających się na targi czy w odwiedziny.

Rozkład jazdy przewidywał kursy zarówno w dni powszednie, jak i świąteczne, z uwzględnieniem porannych, popołudniowych i wieczornych połączeń. Pierwsze pociągi wyruszały z Łodzi wczesnym rankiem, umożliwiając dojazd do pracy lub szkoły, a kolejne kursy zapewniały regularną komunikację przez cały dzień.

Podróż trwała kilkadziesiąt minut, a pociągi zatrzymywały się na stacjach pośrednich, m.in.. w Żubardziu i Kochanówce, które stanowiły naturalne punkty przesiadkowe lub miejsca codziennych zakupów. W publikacji wyraźnie zaznaczono kursy nocne (od godziny 18:00 do 6:00 rano), wyróżniając je pogrubionym drukiem – były one szczególnie ważne dla osób wracających późno z miasta.

Rozkład jazdy odzwierciedlał rytm życia mieszkańców – w dni robocze kursy były częstsze w godzinach szczytu, natomiast w niedziele i święta dostosowane do spokojniejszego tempa, z większym naciskiem na przejazdy rekreacyjne.

Rozkład jazdy pociągów Łódzkich wąskotorowych elektrycznych kolei dojazdowych na linji „Łódź – Zgierz”.

W tej części dokumentu można opisać, że rozkład jazdy dla linii Łódź – Zgierz w 1911 roku obejmował szczegółowe godziny odjazdów i przyjazdów pociągów w obu kierunkach, z rozróżnieniem na dni powszednie i dni świąteczne.

Pociągi kursowały od wczesnych godzin porannych (pierwsze odjazdy około 5:50 z Łodzi i Zgierza) aż do późnego wieczora, a w tabelach oznaczano także kursy nocne – godziny od 18:00 do 6:00 wyróżniono pogrubionym drukiem.

Rozkład zawierał:
* godziny odjazdu z Łodzi i odpowiadające im godziny przyjazdu do Zgierza,
* godziny odjazdu ze Zgierza i przyjazdu do Łodzi,
* pełne zestawienie dla obu dni tygodnia, co pozwalało pasażerom łatwo porównać częstotliwość kursów.

Częstotliwość połączeń była stosunkowo wysoka jak na kolej dojazdową początku XX wieku – w ciągu dnia realizowano wiele kursów w obu kierunkach, co umożliwiało zarówno codzienne dojazdy do pracy, jak i podróże okazjonalne.

Rozkład jazdy pociągów Łódzkich wąskotorowych elektrycznych kolei dojazdowych na linji „Łódź – Pabjanice”.

Na początku XX wieku linia Łódź – Zgierz była jednym z najważniejszych połączeń podmiejskich w regionie. Obsługiwana przez wąskotorowe kolejki elektryczne, łączyła przemysłowe serce Łodzi z szybko rozwijającym się Zgierzem, zapewniając codzienny dojazd robotnikom, kupcom, uczniom i mieszkańcom obu miast.

Rozkład jazdy przewidywał kursy w dni powszednie i świąteczne, z wyraźnym dostosowaniem godzin do rytmu życia mieszkańców. Pierwsze pociągi wyruszały z Łodzi już o świcie, umożliwiając dotarcie do pracy na poranne zmiany w fabrykach lub na targowiska. W ciągu dnia kursy odbywały się w regularnych odstępach, a w godzinach szczytu – częściej, aby sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu.

Podróż trwała kilkadziesiąt minut, a pociągi zatrzymywały się na stacjach pośrednich, m.in.. w Radogoszczu, który stanowił naturalny punkt podziału taryfowego. W publikacji zaznaczono również kursy nocne – od godziny 18:00 do 6:00 rano – wyróżnione pogrubionym drukiem, co było istotne dla pasażerów wracających późno z miasta.

Rozkład jazdy odzwierciedlał ówczesną organizację transportu: punktualność, przewidywalność i dostosowanie do potrzeb różnych grup podróżnych. Linia Łódź – Zgierz była nie tylko środkiem transportu, ale i elementem codziennego życia – łącznikiem między miejskim zgiełkiem a spokojniejszymi przedmieściami, a także symbolem nowoczesności, jaką wówczas była elektryczna kolej dojazdowa.

Oryginalna treść publikacji.

Notka historyczna.

Na początku XX wieku Łódź, dynamicznie rozwijające się miasto przemysłowe, posiadała rozbudowaną sieć połączeń kolejowych – zarówno normalnotorowych, jak i wąskotorowych elektrycznych kolei dojazdowych. Publikacja z 1911 roku stanowiła praktyczny przewodnik dla pasażerów, łącząc w jednym miejscu taryfy biletowe oraz szczegółowe rozkłady jazdy.

W części dotyczącej Kolei Żelaznej Fabryczno–Łódzkiej i Iwangrodzko–Dąbrowskiej Komunikacji Podmiejskiej podano ceny biletów jednorazowych I, II i III klasy dla podróży z Łodzi do okolicznych miejscowości, takich jak Koluszki, Andrzejów czy Tomaszów. Różnice w cenach odzwierciedlały zarówno odległość, jak i standard podróży – od komfortowej I klasy po najtańszą, popularną wśród robotników, III klasę.

Osobny dział poświęcono łódzkim wąskotorowym kolejom elektrycznym, które obsługiwały linie: Łódź–Zgierz (2 strefy taryfowe), Łódź–Pabianice (3 strefy), Łódź–Aleksandrów (3 strefy) i Łódź–Ruda (taryfa uproszczona, z ulgami dla uczniów).

Taryfy były jasno określone – każda strefa miała stałą cenę w II i III klasie, a pełen przejazd sumował opłaty za kolejne odcinki. Wprowadzono też ulgi: bezpłatne przejazdy dla dzieci do lat 5 (bez zajmowania miejsca), bilety ulgowe dla dzieci od 5 do 10 lat i uczniów w mundurach, a także preferencyjne stawki dla określonych grup wojskowych. Bagaż ręczny mieszczący się w wagonie i nieutrudniający przejścia przewożono bezpłatnie.

Drugą część publikacji stanowiły rozkłady jazdy dla wszystkich linii podmiejskich: Łódź–Konstantynów, Łódź–Aleksandrów, Łódź–Zgierz, Łódź–Pabianice.

Rozkłady uwzględniały kursy w dni powszednie i świąteczne, z oznaczeniem połączeń nocnych (od godz. 18:00 do 6:00) wyróżnionym pogrubionym drukiem. Częstotliwość kursów dostosowano do rytmu życia mieszkańców – więcej połączeń w godzinach szczytu, a w niedziele i święta rozkład sprzyjał wyjazdom rekreacyjnym.

Całość publikacji ukazuje obraz sprawnie zorganizowanego systemu transportu podmiejskiego Łodzi w 1911 roku – z przejrzystymi zasadami, jednolitymi taryfami i rozkładami, które pozwalały mieszkańcom planować codzienne podróże między miastem a okolicznymi miejscowościami. To świadectwo epoki, w której kolej była podstawowym środkiem komunikacji, a jej rozkład i ceny – elementem codziennego życia łodzian.

Źródło.

• Taryfa (podmiejskie) za bilety pasażerskie I, II i III klasy na Kolej Żelazną Fabryczno – Łódzką i Iwangrodzko – Dąbrowską Komunikację Podmiejską. Czas kalendarz nr Rok 1911. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej. Prawa – Domena publiczna.

Views: 50