Film „Skłamałam” z 1937 roku to dramat społeczny w reżyserii Mieczysława Krawicza, w którym główną rolę zagrała Jadwiga Smosarska – największa gwiazda polskiego kina międzywojennego.
Opowiada historię ubogiej dziewczyny Heli, która przybywa do Łodzi w poszukiwaniu pracy, lecz zostaje uwiedziona i oszukana przez cynicznego Karola Borowicza. Uciekając przed upokorzeniem, bohaterka próbuje rozpocząć nowe życie w Warszawie, gdzie znajduje uczciwego męża i zakłada rodzinę. Przeszłość jednak powraca w postaci szantażu, który prowadzi do dramatycznych wydarzeń i procesu sądowego. Film, częściowo kręcony w Łodzi i Warszawie, łączy elementy melodramatu i moralitetu, ukazując losy kobiety rozdartej między wstydem a pragnieniem ocalenia własnej godności.
Pozwól, że opowiem Ci o filmie „Skłamałam” z 1937 roku tak, jakbyśmy zasiedli razem w starym kinie, gdzie zza kurtyny pachnie kurzem, a projektor terkocze swoim jednostajnym rytmem. To dramat, który wyszedł spod ręki reżysera Mieczysława Krawicza, a na ekranie rozbłysła w nim największa gwiazda polskiego kina dwudziestolecia międzywojennego – Jadwiga Smosarska. Partnerował jej Eugeniusz Bodo, tym razem nie w roli czarującego amanta, lecz czarnego charakteru – i to już samo w sobie było dla widzów niemałym zaskoczeniem.
Film opowiada historię Heleni Urbankówny, ubogiej dziewczyny z prowincji, która przyjeżdża do Łodzi w poszukiwaniu pracy. To właśnie tutaj, na ulicach miasta włókniarzy, a nawet na dworcu Łódź Kaliska, kręcono część zdjęć. Warto się na chwilę zatrzymać – bo Łódź, choć dziś kojarzona z powojenną „polską stolicą filmu”, już w latach 30. zaczynała pojawiać się w kinematografii. Kamera uchwyciła jej industrialny charakter, a widzowie mogli zobaczyć znajome pejzaże na dużym ekranie.
Losy Heli to opowieść o naiwności, upadku i próbie ocalenia godności. Uwiedziona przez Karola Borowicza, trafia w sidła domu schadzek, z którego ucieka, by w Warszawie rozpocząć nowe życie. Tam znajduje uczciwego męża, rodzi dziecko, ale przeszłość nie daje o sobie zapomnieć. Borowicz powraca, szantażuje, a dramat bohaterki prowadzi aż na salę sądową. To typowa dla epoki historia moralitetowa – kino międzywojenne często ostrzegało, piętnowało i uczyło, że prawda, choć bolesna, zawsze powinna wyjść na jaw.
„Skłamałam” trwa zaledwie 79 minut, ale zawiera w sobie całą esencję ówczesnego dramatu społecznego: kontrast między prowincją a miastem, pokusę łatwego życia i cenę, jaką płaci się za błędy młodości. Muzykę skomponował Ivo Wesby, a scenografię przygotowali Jacek Rotmil i Stefan Norris – nazwiska, które warto zapamiętać, bo to właśnie oni tworzyli wizualny język polskiego kina tamtych lat.
I tu mała lekcja filmowa: kino lat 30. w Polsce było nie tylko rozrywką, ale i narzędziem wychowawczym. Widzowie mieli nie tylko wzruszać się losem bohaterów, lecz także wynosić z sali kinowej przestrogę. „Skłamałam” wpisuje się w ten nurt – pokazuje, że kłamstwo i wstyd mogą prowadzić na skraj przepaści, ale też że skrucha i prawda potrafią ocalić człowieka.
Tak więc, gdy dziś patrzymy na ten film, widzimy nie tylko melodramat sprzed niemal stu lat, ale także dokument epoki – z obrazami Łodzi i Warszawy, z aktorami, którzy byli ówczesnymi idolami, i z przesłaniem, które wciąż brzmi zaskakująco aktualnie.
Miejsca w Łodzi, w których nakręcono sceny do filmu.
| Miejsce | Które sceny nakręcono / co widać |
|---|---|
| Dworzec Łódź Kaliska | Scena początkowa filmu. Hela przybywa do Łodzi, wychodzi z dworca, stoi na schodach, dostrzega ją Karol Borowicz. |
| Ulica Piotrkowska | Kamera pokazuje ulicę Piotrkowską w sekwencjach spacerów obowiązkowych po mieście; także mieszkanie bohaterki prawdopodobnie przy Piotrkowskiej. |
| Plac Wolności | Sceny z Placu Wolności, widać plac z pomnikiem Tadeusza Kościuszki. |
| Ulica św. Andrzeja (dzisiejsza ul. Andrzeja Struga) | Lokalizacja wymieniona w filmowych lokacjach; najpewniej ujęcia uliczne / plenerowe z tej ulicy; nie ma detalu co dokładnie scen — ale lokacja jest potwierdzona. |
| Park na Zdrowiu | Wymieniony jako jedna z lokacji filmu; prawdopodobnie plenerowe sceny spacerów lub momenty gdy bohaterka porusza się po mieście / park. |
Notka.
- Jadwiga Smosarska – Hela Urbankówna-Burska.
- Eugeniusz Bodo – Karol Borowicz.
- Pelagia Relewicz-Ziembińska – hrabina Wernicka, właścicielka „salonu”.
- Tadeusz Wesołowski – Stanisław Burski.
- Stefan Hnydziński – Jan, przyjaciel Burskiego.
- Zofia Tatarkiewicz-Woskowska[w innych językach] – Maria, żona Jana.
- Wanda Jarszewska – ciocia Fela.
- Michał Znicz – dyrektor Józef Galewicz.
- Zygmunt Chmielewski – prezes.
- Jerzy Szwajcer – Jotes.
- Roman Dereń – klient w „salonie” hrabiny.
- Leon Łuszczewski – pracownik drukarni.
- Paweł Owerłło – prezes sądu.
- Maria Chmurkowska – mecenasowa, chlebodawczyni Heleny.
- Tytuł: Skłamałam. [1]
- Rok produkcji: 1937.
- Data premiery: 8 października 1937.
- Kraj produkcji: Polska.
- Reżyseria: Mieczysław Krawicz.
- Główne role: Jadwiga Smosarska, Eugeniusz Bodo, Pelagia Relewicz-Ziembińska.
- Muzyka: Ivo Wesby.
- Zdjęcia: Zbigniew Gniazdowski.
- Scenografia: Jacek Rotmil, Stefan Norris.
- Język: polski.
- Czas trwania: 79 min.
- Gatunek: dramat.
Źródło.
- Skłamałam; film polski 1937; pl.wikipedia.org [dostępność 09.10.2025]. ↩︎
Tytuły powiązane z kategorią i tagiem.
Magazyn Mebli W. Górskiego w Łodzi dawnej
2025-06-08Tadeuszowi Kościuszce pomnik, który miał stanąć w ...
2025-10-26Widownia jako lustro społeczeństwa. Teatr Polski V...
2025-11-12Stefana Rogowicza wizja miejskich ogrodów
2025-09-24Włazy kanalizacyjne łódzkie stare i nowe.
2025-05-28Mural Piotrkowska 120 w Łodzi upamiętniający 50-le...
2025-05-30Neue Ring dawna nazwa rynku w Łodzi
2024-03-01Magia świąt na Piotrkowskiej. Dekoracja przy Domu ...
2025-11-19Tu bije serce jazzu. Łódź gra latem przy Piotrkows...
2025-07-17Nowy Rynek nazwa rynku w Łodzi
2024-01-28Zabytkowa studnia miejska to historia, która trysk...
2025-05-29Piotrkowska 78 w Łodzi. Galeria Reymontowskich pej...
2025-06-27Wzgórze Niepodległości Na Zdrowiu. Pamięć Łódzkich...
2025-11-11Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego wizyta w Ło...
2025-11-08To&Owo plakatowo reklamowo w przestrzeni łódzk...
2025-03-01Din Djarin i Grogu bohaterzy muralu Piotrkowska 14...
2025-05-16Miasto w kadrze. Łódź na łamach Kurjera Łódzkiego ...
2025-07-28Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Łodzi Konstantynowska...
2025-11-13Rynek Nowego Miasta nazwa rynku w Łodzi
2024-01-14Miasto żyje! 602. Urodziny Łodzi w dniach 26–27.07...
2025-06-30Miasto Łódź w 1894 na kanwie artykułu z 1924 roku
2025-10-23Ulica Piotrkowska mini przewodnik wydanie 2023
2024-08-05Kościuszko Tadeusz na Placu Wolności w Łodzi
2025-02-07Views: 34
