Polski Film. Lata 20-30 XX w. Zdjęcie poglądowe. Opr. Krzysztof Sadłowski, 2025.Polski Film. Lata 20-30 XX w. Zdjęcie poglądowe. Opr. Krzysztof Sadłowski, 2025.

Film „Skłamałam” z 1937 roku to dramat społeczny w reżyserii Mieczysława Krawicza, w którym główną rolę zagrała Jadwiga Smosarska – największa gwiazda polskiego kina międzywojennego.

Opowiada historię ubogiej dziewczyny Heli, która przybywa do Łodzi w poszukiwaniu pracy, lecz zostaje uwiedziona i oszukana przez cynicznego Karola Borowicza. Uciekając przed upokorzeniem, bohaterka próbuje rozpocząć nowe życie w Warszawie, gdzie znajduje uczciwego męża i zakłada rodzinę. Przeszłość jednak powraca w postaci szantażu, który prowadzi do dramatycznych wydarzeń i procesu sądowego. Film, częściowo kręcony w Łodzi i Warszawie, łączy elementy melodramatu i moralitetu, ukazując losy kobiety rozdartej między wstydem a pragnieniem ocalenia własnej godności.


Pozwól, że opowiem Ci o filmie „Skłamałam” z 1937 roku tak, jakbyśmy zasiedli razem w starym kinie, gdzie zza kurtyny pachnie kurzem, a projektor terkocze swoim jednostajnym rytmem. To dramat, który wyszedł spod ręki reżysera Mieczysława Krawicza, a na ekranie rozbłysła w nim największa gwiazda polskiego kina dwudziestolecia międzywojennego – Jadwiga Smosarska. Partnerował jej Eugeniusz Bodo, tym razem nie w roli czarującego amanta, lecz czarnego charakteru – i to już samo w sobie było dla widzów niemałym zaskoczeniem.

Film opowiada historię Heleni Urbankówny, ubogiej dziewczyny z prowincji, która przyjeżdża do Łodzi w poszukiwaniu pracy. To właśnie tutaj, na ulicach miasta włókniarzy, a nawet na dworcu Łódź Kaliska, kręcono część zdjęć. Warto się na chwilę zatrzymać – bo Łódź, choć dziś kojarzona z powojenną „polską stolicą filmu”, już w latach 30. zaczynała pojawiać się w kinematografii. Kamera uchwyciła jej industrialny charakter, a widzowie mogli zobaczyć znajome pejzaże na dużym ekranie.

Losy Heli to opowieść o naiwności, upadku i próbie ocalenia godności. Uwiedziona przez Karola Borowicza, trafia w sidła domu schadzek, z którego ucieka, by w Warszawie rozpocząć nowe życie. Tam znajduje uczciwego męża, rodzi dziecko, ale przeszłość nie daje o sobie zapomnieć. Borowicz powraca, szantażuje, a dramat bohaterki prowadzi aż na salę sądową. To typowa dla epoki historia moralitetowa – kino międzywojenne często ostrzegało, piętnowało i uczyło, że prawda, choć bolesna, zawsze powinna wyjść na jaw.

Treść postu polecana  Magia świąt na Piotrkowskiej. Dekoracja przy Domu Handlowym Magda

„Skłamałam” trwa zaledwie 79 minut, ale zawiera w sobie całą esencję ówczesnego dramatu społecznego: kontrast między prowincją a miastem, pokusę łatwego życia i cenę, jaką płaci się za błędy młodości. Muzykę skomponował Ivo Wesby, a scenografię przygotowali Jacek Rotmil i Stefan Norris – nazwiska, które warto zapamiętać, bo to właśnie oni tworzyli wizualny język polskiego kina tamtych lat.

I tu mała lekcja filmowa: kino lat 30. w Polsce było nie tylko rozrywką, ale i narzędziem wychowawczym. Widzowie mieli nie tylko wzruszać się losem bohaterów, lecz także wynosić z sali kinowej przestrogę. „Skłamałam” wpisuje się w ten nurt – pokazuje, że kłamstwo i wstyd mogą prowadzić na skraj przepaści, ale też że skrucha i prawda potrafią ocalić człowieka.

Tak więc, gdy dziś patrzymy na ten film, widzimy nie tylko melodramat sprzed niemal stu lat, ale także dokument epoki – z obrazami Łodzi i Warszawy, z aktorami, którzy byli ówczesnymi idolami, i z przesłaniem, które wciąż brzmi zaskakująco aktualnie.

Miejsca w Łodzi, w których nakręcono sceny do filmu.

MiejsceKtóre sceny nakręcono / co widać
Dworzec Łódź KaliskaScena początkowa filmu. Hela przybywa do Łodzi, wychodzi z dworca, stoi na schodach, dostrzega ją Karol Borowicz.
Ulica PiotrkowskaKamera pokazuje ulicę Piotrkowską w sekwencjach spacerów obowiązkowych po mieście; także mieszkanie bohaterki prawdopodobnie przy Piotrkowskiej.
Plac WolnościSceny z Placu Wolności, widać plac z pomnikiem Tadeusza Kościuszki.
Ulica św. Andrzeja (dzisiejsza ul. Andrzeja Struga)Lokalizacja wymieniona w filmowych lokacjach; najpewniej ujęcia uliczne / plenerowe z tej ulicy; nie ma detalu co dokładnie scen — ale lokacja jest potwierdzona.
Park na ZdrowiuWymieniony jako jedna z lokacji filmu; prawdopodobnie plenerowe sceny spacerów lub momenty gdy bohaterka porusza się po mieście / park.

Notka.

  • Jadwiga Smosarska – Hela Urbankówna-Burska.
  • Eugeniusz Bodo – Karol Borowicz.
  • Pelagia Relewicz-Ziembińska – hrabina Wernicka, właścicielka „salonu”.
  • Tadeusz Wesołowski – Stanisław Burski.
  • Stefan Hnydziński – Jan, przyjaciel Burskiego.
  • Zofia Tatarkiewicz-Woskowska[w innych językach] – Maria, żona Jana.
  • Wanda Jarszewska – ciocia Fela.
  • Michał Znicz – dyrektor Józef Galewicz.
  • Zygmunt Chmielewski – prezes.
  • Jerzy Szwajcer – Jotes.
  • Roman Dereń – klient w „salonie” hrabiny.
  • Leon Łuszczewski – pracownik drukarni.
  • Paweł Owerłło – prezes sądu.
  • Maria Chmurkowska – mecenasowa, chlebodawczyni Heleny.
Treść postu polecana  Neue Ring dawna nazwa rynku w Łodzi

Źródło.

  1. Skłamałam; film polski 1937; pl.wikipedia.org [dostępność 09.10.2025]. ↩︎

Tytuły powiązane z kategorią i tagiem.

Magazyn Mebli W. Górskiego w Łodzi dawnej

2025-06-08
Magazyny

Tadeuszowi Kościuszce pomnik, który miał stanąć w ...

2025-10-26
Historia postaci

Widownia jako lustro społeczeństwa. Teatr Polski V...

2025-11-12
Kino-Teatry

Stefana Rogowicza wizja miejskich ogrodów

2025-09-24
Historia postaci

Włazy kanalizacyjne łódzkie stare i nowe.

2025-05-28
Artykuły

Mural Piotrkowska 120 w Łodzi upamiętniający 50-le...

2025-05-30
Murale

Neue Ring dawna nazwa rynku w Łodzi

2024-03-01
Rynki

Magia świąt na Piotrkowskiej. Dekoracja przy Domu ...

2025-11-19
Aktualności

Tu bije serce jazzu. Łódź gra latem przy Piotrkows...

2025-07-17
Aktualności

Nowy Rynek nazwa rynku w Łodzi

2024-01-28
Rynki

Zabytkowa studnia miejska to historia, która trysk...

2025-05-29
Historia Łodzi

Piotrkowska 78 w Łodzi. Galeria Reymontowskich pej...

2025-06-27
Wystawy Galerie

Wzgórze Niepodległości Na Zdrowiu. Pamięć Łódzkich...

2025-11-11
Mania

Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego wizyta w Ło...

2025-11-08
Historia Łodzi

To&Owo plakatowo reklamowo w przestrzeni łódzk...

2025-03-01
Artykuły

Din Djarin i Grogu bohaterzy muralu Piotrkowska 14...

2025-05-16
Murale

Miasto w kadrze. Łódź na łamach Kurjera Łódzkiego ...

2025-07-28
Historia Łodzi

Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Łodzi Konstantynowska...

2025-11-13
Polesie

Rynek Nowego Miasta nazwa rynku w Łodzi

2024-01-14
Rynki

Miasto żyje! 602. Urodziny Łodzi w dniach 26–27.07...

2025-06-30
Aktualności

Miasto Łódź w 1894 na kanwie artykułu z 1924 roku

2025-10-23
Historia Łodzi

Ulica Piotrkowska mini przewodnik wydanie 2023

2024-08-05
Przewodniki

Kościuszko Tadeusz na Placu Wolności w Łodzi

2025-02-07
Historia postaci
Treść postu polecana  Miasto Łódź w 1894 na kanwie artykułu z 1924 roku

Views: 34