Sala Koncertowa Przy Dzielnej 18: Klasyczny Podział Widowni I Jej Pojemność

Sala Koncertowa przy Dzielnej 18: klasyczny podział widowni i jej pojemność

Sala Koncertowa przy ul. Dzielnej 18 w Łodzi, według planu z lat 1903–1910 (publikacja w kalendarzu łódzkim „Czas…„), została zaprojektowana w układzie klasycznym, z wyraźnym podziałem na sektory widowni. Najbliżej estrady znajdował się Parter, czyli główna część sali, wypełniona równoległymi rzędami krzeseł ustawionych w prostokątnym układzie. Parter pomieścił 252 miejsca.

Po obu stronach parteru, nieco wyżej, usytuowano Balkony boczne (prawy i lewy), które stanowiły dodatkowe sektory dla publiczności. Każdy z nich oferował 48 miejsc, co dało łącznie 96 miejsc w tej części.

Dalej, w tylnej części sali, znajdował się Amfiteatr, zaprojektowany w formie wachlarza, z rzędami wznoszącymi się ku górze, które zapewniały dobrą widoczność sceny. Tutaj przewidziano 120 miejsc.

Najwyżej położona była Galeria, biegnąca wzdłuż tylnej ściany, przeznaczona dla większej liczby widzów, choć o nieco skromniejszym komforcie. W tej części znalazło się 180 miejsc.

Podsumowując, układ sali przedstawiał się następująco:

Parter – 252 miejsca,
Balkon prawy – 48 miejsc,
Balkon lewy – 48 miejsc,
Amfiteatr – 120 miejsc,
Galeria – 180 miejsc.

Łączna pojemność sali wyniosła 648 miejsc.

Kalendarz na rok 1900-1915. Źródło: Lokalizacja, Dostępność i Zbiory - Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi - Regionalia Ziemi Łódzkiej. Prawa: Domena publiczna. — Kalendarz na rok 1900-1915. Źródło: Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej. Prawa: Domena publiczna.

Porównanie układu widowni z początku XX wieku z dzisiejszymi salami teatralnymi.

Dawniej (ok. 1910)
Dziś

Hierarchia przestrzenna; miejsce w sali było jednoznacznym symbolem statusu społecznego. Parter i loże dla elit, amfiteatr dla klasy średniej, galeria dla robotników.
Widoczna segregacja; różne grupy społeczne były fizycznie oddzielone, co podkreślało dystans między nimi.
Teatr jako scena społeczna; nie tylko sztuka, ale i pokazanie się w odpowiednim miejscu miało znaczenie towarzyskie i prestiżowe.

Układ bardziej egalitarny, współczesne sale projektuje się tak, by zapewnić możliwie dobrą widoczność i akustykę w całej przestrzeni. Nie ma już tak ostrej separacji klasowej w architekturze.
Podziały cenowe zamiast przestrzennych; różnice w dostępności kultury nadal istnieją, ale wyrażają się głównie w cenach biletów. Najdroższe są miejsca blisko sceny lub w centralnych sektorach, tańsze na balkonach czy w górnych rzędach.
Większa dostępność; teatry i sale koncertowe starają się przyciągać szerszą publiczność, oferując zniżki dla młodzieży, seniorów czy programy abonamentowe.
Symbolika osłabła; dziś wybór miejsca to częściej kwestia budżetu lub preferencji widoczności, a nie manifestacja statusu społecznego.

Treść postu polecana Samochodowy szlak turystyczny. Front wschodni 1914-1918 mapa Łodzi i okolic

Dawny teatr (sala koncertowa) okazał się niemal architektoniczną mapą społeczeństwa, gdzie każdy sektor miał przypisaną klasę. Współczesne sale teatralne czy koncertowe starały się tę hierarchię zacierać, lecz echo dawnych podziałów wciąż dało się słyszeć w różnicach cenowych. Zmieniła się więc forma, ale nie całkowicie sama logika – lepsze miejsca nadal kosztowały więcej, choć nie definiowały już tak jednoznacznie pozycji społecznej widza.

Publikacja.

Sala Koncertowa, ulica Dzielna 18 w Łodzi (publikacja 1903, 1905, 1907, 1908, 1909, 1910). [¹]

Źródło.

Tytuł: Kalendarz na rok 1900-1915.
Wydawca: Wydawnictwo I-go Schroniska, ul. Solna 12 w Łodzi; B. Dobranicka.
Miejsce wydania: Łódź.
Lata wydania: 1900-1915.
Administracja i Redakcja: Łódź, ulica Cegielniana 66, ulica Średnia 24, uluca Południowa 42/7.
Druk: Drukarnia K. Kalińska, ul. Średnia 28 (inne źródła: Nr 23) w Łodzi; Drukarnia W. Wścieklicy, ul. Cegielniana 55 w Łodzi; Drukarnia A. Karskiego, Nowy Świat 11 w Łodzi; Tłocznia St. Książka, ul. Zachodnia 37 w Łodzi; Tłocznia F. M. Kulisza, ulica Średnia 12 i Nr 24 w Łodzi.
Język: polski.
Zgoda carskiej cenzury: Warszawa: 11.11.1899 (1900), 07.08.1900 (1901), 12.08.1901 (1903), 05.08.1902 (1903), 15.09.1903 (1904), 23.07.1904 (1905), 06.07.1905 (1906).
Źródło: Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej.
Prawa: Domena publiczna.