Sala Fryderyka Sellina. Magia, teatr i koncerty w Roku 1867

Sala Fryderyka Sellina w Łodzi była w drugiej połowie XIX wieku jednym z najważniejszych miejsc życia kulturalnego miasta. To właśnie tam odbywały się przedstawienia teatralne, koncerty, bale, a także pokazy iluzjonistów i naukowców, które przyciągały łódzką publiczność.

Relacje z tych wydarzeń znajdujemy na łamach ówczesnej prasy – przede wszystkim w „Lodzer Zeitung” z 1867 roku, gazecie lokalnej dokumentującej życie społeczne i artystyczne rozwijającego się ośrodka przemysłowego. W niniejszej publikacji wykorzystano treści pochodzące z tego tytułu prasowego, przechowywanego w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi, znajdującego się obecnie w domenie publicznej. Dzięki tym źródłom możemy odtworzyć barwny obraz ówczesnych inicjatyw kulturalnych i atmosfery, jaka panowała w Sali Sellina w roku 1867.

W roku 1867 Sala Fryderyka Sellina w Łodzi była jednym z najważniejszych miejsc życia kulturalnego miasta, goszcząc liczne przedstawienia teatralne, koncerty, pokazy magii i bale. Już w lutym odbywały się tu występy amatorskich zespołów teatralnych – 11 lutego zorganizowano benefis panny Kornelii Czyżewskiej, podczas którego wystawiono melodramat „Pamiętniki Szatana” (Nr 17). Kilka dni później, 16 lutego, Towarzystwo Amatorów Teatralnych dało przedstawienie na korzyść ubogich uczniów łódzkich szkół, prezentując dwie komedie w języku polskim i jedną w języku niemieckim (Nr 17, 18).

Pod koniec lutego Towarzystwo Amatorów ogłosiło zamiar utworzenia stałego stypendium dla najbiedniejszego, lecz pilnego ucznia z Łodzi. W tym celu zaplanowano serię przedstawień w sali Sellina, z których pierwsze odbyło się 11 marca i obejmowało dwie komedie polskie i dwie niemieckie (Nr 24, 26).

Wiosną działalność artystyczna nabrała rozmachu. 2 maja odbył się koncert instrumentalny na rzecz niezamożnych uczniów (Nr 49), a 5 maja – trzecie przedstawienie teatralne w ramach funduszu stypendialnego, tym razem komedia w trzech aktach w języku niemieckim (Nr 49, 50). 7 maja publiczność mogła wysłuchać koncertu znanego skrzypka Kazimierza Łady (Nr 50). 14 maja wystawiono komedię „Warszawiacy i Hreczkosieje”, zakończoną efektownym obrazem z fajerwerkami i ogniami bengalskimi (Nr 53).

W tym samym miesiącu Sala Sellina gościła słynnego iluzjonistę Bellachiniego, artystę dworu króla Prus. Jego „Świat magii” prezentowany był wielokrotnie, m.in.. 14 maja (Nr 54), 16 maja (Nr 55) i 18 maja (Nr 56), a na zakończenie pokazów prezentowano tajemniczy numer „Sfinks”. 25 maja Towarzystwo Amatorów ponownie wystawiło „Warszawiaków i Hreczkosiejów” (Nr 58).

5 czerwca odbył się pokaz „Nowoczesnego świata magii à la Bellachini” w wykonaniu Antoniego Philadelphia, który objaśniał publiczności tajniki numeru „Sfinks” (Nr 62, 63). W czerwcu i lipcu sala Sellina rozbrzmiewała muzyką – 26 czerwca odbył się wieczór muzyczno-deklamacyjny z udziałem aktora Kwiatkowskiego i skrzypka Łady (Nr 69), a 20 lipca koncert rogów leśnych w wykonaniu artystów z teatru w Brunszwiku (Nr 80).

Jesienią pojawiły się nowe atrakcje. W październiku i listopadzie fizyk i mechanik J. Lesser prezentował swoje fantastyczne pokazy fizyczno-optyczne, łączące eksperymenty chemiczne, mechaniczne i elementy teatru (Nr 121, 122, 124). W listopadzie rozpoczął się także sezon balowy – pierwszy bal odbył się 23 listopada (Nr 130–132), a drugi 28 grudnia (Nr 139, 144). W międzyczasie, 21 listopada, odbył się koncert fortepianowy Antoniego Kątskiego, nadwornego pianisty króla Prus (Nr 131).

W prasie pojawiały się również recenzje. W czerwcu odnotowano wystawienie komedii „Warszawiacy na wsi”, które – mimo wysiłków organizatora D. Zonera – zgromadziło niewielką publiczność, co uznano za dowód słabnącego zainteresowania teatrem amatorskim w Łodzi (Nr 62). Z kolei w sierpniu recenzowano koncerty Köhlera i jego zespołu waltornistów, którzy wcześniej występowali w sali Sellina, a następnie koncertowali w „Paradyzie” i w Zgierzu (Nr 88).

Rok 1867 w Sali Fryderyka Sellina ukazuje więc niezwykle bogaty obraz życia kulturalnego Łodzi – od inicjatyw charytatywnych i teatralnych, przez koncerty muzyczne, bale, aż po pokazy iluzji i naukowe eksperymenty – czyniąc z tego miejsca centrum rozrywki i sztuki w rozwijającym się mieście.

Zestawienie wydarzeń tematyczne.

Źródło.

• Sala Fryderyka Sellina i wydarzenia od przedstawień teatralnych i koncertów, przez bale, aż po pokazy iluzjonistów i naukowców; gazeta łódzka „Lodzer Zeitung” z 1867: Nr 17, 18, 24, 26, 49, 50, 53, 54, 55, 56, 58, 62, 63, 69, 80, 88, 121, 122, 124, 130, 131, 132, 139, 144. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej. Prawa – Domena publiczna.

Views: 65