Komunikacja. Tramwaje. Zdjęcie poglądowe. Foto Krzysztof Sadłowski, 2025.Komunikacja. Tramwaje. Zdjęcie poglądowe. Foto Krzysztof Sadłowski, 2025.

W niniejszej treści prezentuję fotograficzną dokumentację rozwoju infrastruktury tramwajowej w Łodzi w latach 20. XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem budowy linii Nr 11 na Chojny. Archiwalne zdjęcia z tygodników „Republika” i „Nowa Panorama” ukazują prace torowe i kanalizacyjne na ulicach Rzgowskiej, Gdańskiej, Andrzeja i 28 Pułku Strzelców Kaniowskich.

Fotografie przedstawiają robotników, miejskich urzędników oraz sceny z życia codziennego mieszkańców, podkreślając społeczne znaczenie inwestycji. Ujęcia ukazują Łódź jako miasto w dynamicznej transformacji, z rozwijającą się infrastrukturą tramwajową, zabytkowymi wagonami, remizą i charakterystyczną zabudową. Publikacje prasowe stanowią cenne źródło historyczne, dokumentujące zarówno postęp techniczny, jak i kulturowe realia międzywojennej Łodzi, miasta zmierzającego ku nowoczesności.

Jak budowano tramwaj na Chojny. Z prac nad budową linii Nr 11 w 1924.

Na obydwu fotografiach widzimy fragmenty z ulicy Rzgowskiej podczas budowy linji tramwajowej. Na zdjęciach widzimy wice prez. Wojewódzkiego i dyr. K. E. Ł. p. Ringa. 1

Oba zdjęcia ukazują sceny miejskie z Łodzi z początku XX wieku, opublikowane w ilustrowanym dodatku tygodniowym „Republiki” z 26 października 1924 roku (nr 4), przechowywanym w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi. Pierwsza fotografia przedstawia grupę robotników pracujących przy torach kolejowych, druga — codzienne życie uliczne z przechodniami i charakterystyczną zabudową miejską. Obie sceny dokumentują realia urbanistyczne i społeczne tamtego okresu.

Tramwaje w Łodzi w 1924. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy Republiki. 1924.10.26 nr 4. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Tramwaje w Łodzi w 1924. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy Republiki. 1924.10.26 nr 4. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.

Fotografia przedstawia grupę osób pracujących przy torach kolejowych w miejskim otoczeniu. Ubrania robotników oraz jakość zdjęcia wskazują na początek XX wieku. W tle widoczne są zabudowania, a głównym tematem sceny jest układanie infrastruktury tramwajowej.
Zdjęcie pochodzi z ilustrowanego dodatku tygodniowego „Republiki” z dnia 26.10.1924 roku (nr 4) i znajduje się w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Tramwaje w Łodzi w 1924. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy Republiki. 1924.10.26 nr 4. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Tramwaje w Łodzi w 1924. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy Republiki. 1924.10.26 nr 4. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.

Fotografia przedstawia fragment miejskiego życia w Łodzi z początku XX wieku. Ulica otoczona jest zabudową typową dla europejskich miast tego okresu — kamienice o klasycznej architekturze tworzą tło dla codziennych aktywności mieszkańców. Na zdjęciu widoczni są przechodnie, niektórzy zatrzymani, inni w ruchu, co nadaje scenie autentycznego charakteru. Ujęcie pochodzi z ilustrowanego dodatku tygodniowego „Republiki” (nr 4) i znajduje się w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi.

Treść postu polecana  Dochód zyskowy od trunków w Łodzi w nowej taryfie od 01.01.1864

Tor tramwajowy Gdańska Andrzeja 28 Pułku Strzelców Kaniowskich w 1925.

agistrat łódzki rozpoczął wstępne prace kanalizacyjne. Rozpoczęte układanie toru tramwajowego od Górnego Rynku wzdłuż rzeki Jasień przez ul. Obywatelską od rzeki Karolewki jest już na ukończeniu. W środę, dnia 8 bm., przystąpiono do przeprowadzenia toru tramwajowego od ul. Gdańskiej przez ul. Andrzeja do ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich — co widać na wyższej fotografii. Tor ten służyć będzie do przewożenia z głównego składu wydziału kanalizacji i wodociągów materiałów potrzebnych na trzeci odcinek, który obejmuje ul. Andrzeja od ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich i Przejazd do ul. Kilińskiego. Budowa kanału rozpocznie się około 20 kwietnia 1925. 2

Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy "Republiki" 1925.04.19 nr 17. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy „Republiki” 1925.04.19 nr 17. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.

Wątek toru tramwajowego: Zgodnie z załączonym opisem, fotografia dokumentuje również etap przeprowadzania toru tramwajowego od ul. Gdańskiej przez ul. Andrzeja do ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich. Choć sam tor nie jest wyraźnie widoczny na zdjęciu, obecność robotników i materiałów budowlanych sugeruje, że prace są w toku. Ten nowo układany odcinek toru miał kluczowe znaczenie dla transportu materiałów z głównego składu wydziału kanalizacji i wodociągów, niezbędnych do realizacji trzeciego etapu inwestycji — obejmującego ul. Andrzeja, Przejazd i ul. Kilińskiego. Całość fotografii stanowi cenne świadectwo rozwoju miejskiej infrastruktury w międzywojennej Łodzi, ukazując zarówno zaangażowanie magistratu, jak i codzienny trud robotników w modernizacji miasta.

Kolej Elektryczna Łódzka w 1927.

Zestaw fotografii ukazuje rozwój infrastruktury tramwajowej w Łodzi w latach 20. XX wieku. Widzimy m.in.. wjazd do remizy tramwajowej przy ul. Tramwajowej, prace brukarskie i układanie torów na ul. Rzgowskiej, monumentalną dynamo-maszynę dostarczającą energię elektryczną dla tramwajów, oraz wnętrze remizy, gdzie w równych rzędach stoją zabytkowe wagony tramwajowe. Zdjęcia utrzymane są w sepiowej tonacji, pochodzą z dodatku „Nowa Panorama” do „Ilustrowanej Republiki” z 18 grudnia 1927 roku i znajdują się w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi. 3

Treść postu polecana  Robotnicy fabryk łódzkich na wykazach dla Policji w ogłoszeniu z 23.01.1864

Fotografia przedstawia scenę uliczną z początku XX wieku na ulicy Rzgowskiej w Łodzi, gdzie trwały prace nad układaniem nowej linii tramwajowej. Na pierwszym planie widoczni są robotnicy zajmujący się brukowaniem ulicy i przygotowywaniem torowiska. Obok nich stoi grupa mieszkańców, którzy z zainteresowaniem obserwują postęp prac. W tle rozciąga się szereg budynków mieszkalnych i usługowych typowych dla architektury lat 20. XX wieku. Po prawej stronie kadru dostrzec można wczesne modele samochodów, co dodatkowo podkreśla epokę, w której wykonano zdjęcie. Całość utrzymana jest w czarno-białej tonacji, charakterystycznej dla fotografii z tamtego okresu.
Podpis pod zdjęciem: „Z robót nad układaniem nowej linii tramwajowej na ul. Rzgowskiej (została ona już skończona).”

Nowa Panorama dodatek niedzielny "Ilustrowanej Republiki" 1927.12.18. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Nowa Panorama dodatek niedzielny „Ilustrowanej Republiki” 1927.12.18. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Nowa Panorama dodatek niedzielny "Ilustrowanej Republiki" 1927.12.18. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Nowa Panorama dodatek niedzielny „Ilustrowanej Republiki” 1927.12.18. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.

Indeks miejscowy. Budowa infrastruktury tramwajowej w Łodzi (1924–1927).

MiejsceOpis wydarzenia / pracRokŹródło fotografii / dokumentacji
Ulica RzgowskaBudowa linii tramwajowej Nr 11. Widoczni robotnicy, przechodnie oraz przedstawiciele władz miejskich (wiceprezydent Wojewódzki, dyr. K.E.Ł. p. Ring).1924„Republika”, dodatek tygodniowy nr 4, 26.10.1924
Ulica GdańskaPoczątek przeprowadzania toru tramwajowego w kierunku ul. Andrzeja i ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich.1925Dokumentacja prac kanalizacyjnych magistratu łódzkiego
Ulica AndrzejaOdcinek toru służący do transportu materiałów budowlanych dla wydziału kanalizacji i wodociągów.1925Prace przygotowawcze do budowy kanału
Ulica 28 Pułku Strzelców KaniowskichKońcowy etap toru tramwajowego z ul. Gdańskiej przez ul. Andrzeja.1925Dokumentacja inwestycji miejskiej
Ulica PrzejazdPlanowany trzeci odcinek budowy kanału miejskiego.1925Opis prac kanalizacyjnych
Ulica KilińskiegoOstatni etap planowanej inwestycji kanalizacyjnej i tramwajowej.1925Dokumentacja magistratu
Ulica TramwajowaWjazd do remizy tramwajowej; wnętrze z ustawionymi wagonami.1927„Nowa Panorama” do „Ilustrowanej Republiki”, 18.12.1927
Ulica RzgowskaPrace brukarskie i układanie torów; zakończenie budowy nowej linii tramwajowej.1927„Nowa Panorama” do „Ilustrowanej Republiki”, 18.12.1927

Źródło/www.

  1. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy Republiki. 1924.10.26 nr 4. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎
  2. Panorama ilustrowany dodatek tygodniowy „Republiki” 1925.04.19 nr 17. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎
  3. Nowa Panorama dodatek niedzielny „Ilustrowanej Republiki” 1927.12.18. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎
Treść postu polecana  Łódzkie śmiechy sprzed wieku. Kolejki, tramwaje i rózgi od Mikołaja z 1912-1913

Tytuły powiązane z kategorią i tagiem.

Views: 102