Oto przed nami stara książka, wydana w roku 1914 w Drukarni Diecezjalnej we Włocławku tytułem brzmiąca „Retkinia. Rys historyczno-społeczny”, autorami będącymi księża Paweł i Leonard Załuscy.
Nie jest to zwykła broszura, to opowieść o wsi, która przez wieki trwała w cieniu wielkich wydarzeń, a jednak doczekała się własnej kroniki, własnego kościoła i własnej dumy.
Księga prowadzi czytelnika od pradawnych czasów kasztelanii pabianickiej, przez dzieje ziemskie i gospodarcze, aż po codzienność mieszkańców Retkini. Autorzy nie szczędzą szczegółów: opisują granice włości, wymieniają właścicieli, przywołują dawne urzędy wójtów i sołtysów, a także sądownictwo i obowiązki chłopów.
„Zdawałoby się, że o wsi, na której niedawno dopiero wzniesiono kościół, a dotąd przez wiele wieków zaledwie kilka chałup wieśniaczych wśród pola pustego było, nic powiedzieć się nie da; wspomnieni jednak autorowie, wziąwszy się z ochotą do roboty, zebrali tyle szczegółów, z akt i podań ludu, że te wypełniły broszurę dość znacznych rozmiarów.” [Źródło: Słowo wstępnie (autor: X. S. Ch.; książka pt. Retkinia rys historyczno-społeczny, Włocławek, 1914). str. 6.].
Czytelnik znajdzie tu obrazy życia codziennego:
– powinności podwodowe i zwózkę drzewa,
– daniny i czynsze,
– handel zbożem i solą,
– a także szkoły i zwyczaje ludowe.
W dalszych rozdziałach księga nabiera charakteru kroniki parafialnej. Opisuje starania o budowę kościoła, poświęcenie kamienia węgielnego, kolejne lata zmagań i radości – aż po rok 1913, gdy parafia Retkińska przeżywała swoje najuroczystsze chwile.
Mapy i wykazy.
Na stronach 30–31 zamieszczono mapę włości Kapituły Krakowskiej, gdzie wśród dziesiątek nazw miejscowości odnajdujemy i Retkinię. To nie tylko kartograficzny dodatek – to świadectwo, że wieś ta była częścią większej całości, spleciona z losem Pabianic, Rzgowa, Widzewa czy Rokicia.
Spis map:
- Str. 30-31; Mapa włości należących ongi do Kapituły Krakowskiej (Skala 1:126 000; Skala wiorsty).
Spis miejscowości wg mapy:
Biesaga. Bolesławów. Bronisin. Brójce. Bukowice. Bychlew. Chachula. Charzew. Chchechło. Chocianowice. Cieplucha. Czereczyn. Czyżemin. Czyżeminen. Dalków. Depcik. Dobroń. Dłutów. Dudy Dłutowskie. Erywangród. Feliksin. Gadka. Giemzów. Gospodarz. Gozew. Grodzisko. Górka. Górka Pabiańska. Hermanów. Huta Dłutowska. Huta Szklana. Huta Wyskicka. Jadwinin. Jędrzejów Wyskicki. Jutrzkowice. Kalino. Kalinko. Karolew. Karnyszewice. Karpin. Klimkowizna. Kolonia Dobroń. Konin. Konstantyna. Krasów. Ksawerów. Kudrowice. Kurowice. Ldzań. Leszczyny. Leszczynki. Lublinek. Ludwików. Majówka. Markówka. Mała Mierzączka. Młodzieniaszek. Mogilno. Modlica. Orszak. Olechów. Palczew. Pabianice. Pawlikowice. Petrykozy. Piątkowisko. Pliszka. Potaźnia. Prawo. Przypusta. Retkinia. Rokicie. Romanów. Ruda. Rydzyny. Rypułtowice. Rzgów. Smulsk. Starowa Góra. Stefanowo. Stróża. Szynkielów. Świątniki. Ślątkowice. Tadzin. Terenin. Ustronie. Wardzyn. Wandalin. Widzew. Wielka Mierzączka. Wincentów. Wola Rakowa. Wola Zaradzyńska. Wola Żytowska. Wólka Kutowa. Wymysłów. Wyskitno. Zofiówka. Żytowice.
Spis rzek wg mapy:
Charzew. Dobrzynka. Grabia. Miazga. Ner. Wolborska.
Ilustracje – obrazy z życia Retkini.
Księga nie poprzestaje na słowie. Ozdobiona jest czarno-białymi ilustracjami, które dziś mają wartość bezcennego dokumentu:
- widzimy tymczasową kaplicę z lat 1908–1910,
- kościół i plebanię od strony Łodzi,
- wnętrze świątyni z chóru,
- portret biskupa Zdzitowieckiego podczas wizytacji,
- komitet budowy kościoła z proboszczem,
- grupy mieszkańców – od stowarzyszeń po dzieci w odświętnych strojach,
- a także chór kościelny z organistą.
Spis ilustracji (czarno-białe):
- Str. 73; Tymczasowa kaplica, w której odprawiały się nabożeństwa od dnia 15 sierpnia 1908 roku do dnia 16 października 1910 r.
- Str. 95; Widok zewnętrzny Kościoła i plebanii w Retkini od strony Łodzi.
- Str. 111; Wewnętrzny widok Kościoła w Retkini od chóru w stronę wielkiego ołtarza.
- Str. 127: Wnętrze Kościoła w Retkini.
- Str. 159; J. E. Ks. St. Zdzitowiecki, biskup kujawsko-kaliski podczas wizytacyi Retkini (nisko – przed biskupem – proboszcz parafii).
- Str. 175; Komitet budowy Kościoła w Retkini z miejscowym proboszczem i ks. Zbigniewem na czele.
- Str. 191; Grupa uczestników różnych Stowarzyszeń we wsi Retkini.
- Str. 207; Grupa dzieci odświętnie ubranych z ochron we wsi Retkini.
- Str. 223; Chór kościelno-śpiewaczy w Retkini z proboszczem i organistą na czele.
Te fotografie są jak zatrzymane w kadrze chwile, twarze ludzi, którzy z dumą tworzyli wspólnotę.
We wstępie czytamy, że autorzy, zachęceni przez biskupa kujawsko-kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego, chcieli, aby lud poznał dzieje swojej ziemi. Bo – jak piszą – „gdy znane będą ludowi dzieje zamieszkałych przez niego miejscowość, poweźmie większą miłość i przywiązanie do ziemi ojców i praojców swoich.”
To nie jest więc tylko książka – to apel do pamięci, do zakorzenienia, do dumy z własnej historii.
Tak oto „Retkinia. Rys historyczno-społeczny” staje się nie tylko kroniką jednej wsi, ale i zwierciadłem całej epoki. Z kart tej księgi wyłania się obraz społeczności, która – choć skromna – miała swoje marzenia, swoje starania i swoje święta. A ilustracje i mapy czynią tę opowieść jeszcze żywszą, jakbyśmy sami stali wśród retkińskich pól, patrząc na nowo wzniesiony kościół i słuchając śpiewu chóru.
„Praca niniejsza powstała z zachęty i błogosławieństwa JExc. ks. Zdzitowieckiego bpa włocł., który słusznie żywi w duszy to przekonanie, że gdy znane będą ludowi dzieje zamieszkałych przez niego miejscowość, poweźmie większą miłość i przywiązanie do ziemi ojców i praojców swoich.” [Źródło: Słowo wstępnie (autor: X. S. Ch.; książka pt. Retkinia rys historyczno-społeczny, Włocławek, 1914). str. 6.].
Notka.
- Tytuł: Retkinia rys historyczno-społeczny.
- Podtytuł: Z powodu utworzenia i konsekracji Kościoła ułożyli i wydali ks. Paweł i Leonard Załuscy.
- Miejsce wydania: Włocławek.
- Rok wydania: 1914.
- Druk: Drukarnia Diecezjalna, Włocławek.
- Język: polski.
- Ilość stron: 254.
- Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej.
- Prawa – Domena publiczna.
Tytuły powiązane z kategorią i tagiem.
Views: 42