Od stawu po cmentarz. Miejskie sprawy Rady Miejskiej Łodzi we 09.1864

Rok 1864 stanowił dla Łodzi czas dynamicznych przemian społecznych, administracyjnych i przestrzennych. Uchwały Rady Miejskiej, spisane w protokołach z września 1864 roku, są nie tylko świadectwem bieżącego zarządzania miastem, ale również cennym źródłem wiedzy o codziennym funkcjonowaniu lokalnych instytucji, relacjach społecznych i kształtowaniu miejskiej infrastruktury. Prezentowany materiał dokumentuje decyzje dotyczące porządku publicznego, zdrowia, edukacji, budownictwa oraz spraw majątkowych, ukazując mechanizmy działania władzy lokalnej w drugiej połowie XIX wieku. Niniejsza publikacja ma na celu przybliżenie tej historycznej perspektywy oraz pokazanie, jak dawne zapisy administracyjne mogą wzbogacać współczesną refleksję nad rozwojem miast i rolą samorządu.

Poniżej przedstawiam główne tematy, do których odnoszą się uchwały z dwóch posiedzeń Rady Miejskiej, uporządkowane tematycznie dla przejrzystości:

• Zarządzanie przestrzenią miejską i infrastrukturą: -) Zasypanie części stawu i budowa nowej ulicy, alei spacerowych oraz bazarów; -) Reperacja elewacji budynków w starej i nowej części miasta; -) Wystawienie studni w osadzie leśnej; -) Zakup gruntu pod cmentarz chrześcijański; -) Zakup mebli do biura naczelnika wojennego okręgu.
• Gospodarka leśna i gruntowa: -) Przekazanie odpadków leśnych obywatelom przyległych gruntów; -) Sprzedaż drzewa z lasu miejskiego; -) Separacja i opodatkowanie posiadłości „Mania” w środku lasu; -) Rozpoznanie sprawy zaboru gruntu (wniosek Salmana).
• Dzierżawy, licytacje i kontrakty miejskie: -) Obniżenie czynszu wieczystej dzierżawy stawu miejskiego; -) Dzierżawa dochodu z miar i wag (Daniel Kochanśki); -) Kontrakt na oświetlenie latarń miejskich (Izrael Wajland); -) Dzierżawa polowania miejskiego (Karol Schultz); -) Deklaracja Gustawa Demel o opłacie za figury woskowe.
• Bezpieczeństwo i ochrona przeciwpożarowa: -) Zamiast komendy straży — propozycja stowarzyszenia utrzymującego straż pożarną; -) Likwidacja kosztów reperacji sikawki Nr. 1.
• Edukacja i sprawy szkolne: -) Restauracja budynku szkoły powiatowej; -) Rozkład składki szkolnej katolickiej; -) Likwidacja należności za druki i oprawę ksiąg ludności.
• Sprawy administracyjne i kadrowe: -) Wymiana zniszczonych pieczęci urzędowych; -) Wykreślenie 4 herbów z inwentarza; -) Uwolnienie Wawrzyńca Lubińskiego od służby, nominacja Józefa Libiszowskiego; -) Reperacja budynku „szlachtańca” Nr. 2.
• Sprawy policyjne i wojskowe: -) Utrzymanie nazwy urzędu policmajstra — decyzja przekazana do Rządu; -) Wypłata dla 25 żołnierzy pełniących funkcję policjantów.

Na dzisiejszem nadzwyczajnem posiedzeniu Rady miejskiej w komplecie: Prezydujący Prezydent Rosicki, Członkowie: Dresler, Simma, Hillemann, Jezierski, Ludwig, Grohman i Dębiński odbytem, uchwalono:

• Za prawa, jakie z tytułu wieczystej dzierżawy SS. Karola Trenkler do stawu miejskiego, pomiędzy starem a nowem miastem położonego służą, żądanie dzierżawcy na rs. 10000 obniżyć, i ustanowić takowe na rs. 5000, a płaty tej kwoty na 5 do rozłożyć po rs. 1000 rocznie, bez opłat procentu od resztującej sumy.
• Plan zasypania części stawu pomiędzy starem a nowem miastem położonego, i urządzenia na zasypie ulicy nowej, od ulicy Nowo-miejskiej do Wolborskiej, oraz alei spacerowych i 7-miu placów na bazary, przyjąć za odpowiedni, jako przedstawiający możność oczyszczenia powietrza obecnie wydzielającego się z nieczystości do stawu spływających, oraz dążący do upiększenia tej części miasta; od strony zaś wody, zasyp zabezpieczyć bulwarkiem w pale dębowe i bale urządzić się mającym.
• W miejsce zaprojektowanej pozarnej komendy, dla braku funduszów, wnieść o urządzenie stowarzyszenia którebv własnemi środkami utrzymywało straż pozarną wedle złożonych statutów.
• Odpadki leśne po między polem i łąkami obywateli własnemi, przy urządzeniu lasu miejskiego, do wycięcia zakwalifikowane, oddać w ręce i posiadanie tych obywatelom, których grunta i łąki do tych odpadków otykają, za cenę rs. 3 klasy, jako z gruntu 1½ klasy po rs. 6 za jedną morgę, drzewo zaś na tych odpadkach znajdujące się, na rzecz kasy miejskiej ma być sprzedanem.
• Posiadło Mania zwane, w środku lasu miejskiego położone, stakemi i prostemi liniami separacyjnemi oznaczyć, a skutkiem tego z przybywającej przestrzeni gruntu wyznaczyć czynsz roczny z morgi po rs. 2 kop. 25, posiadło to posiadać wieczysty Morytz Zand swoim kosztem, rowem o głębokości 1½ stóp głęboko w około okopać ma.
• Łatki w starem i nowem mieście zreparować przez poprawienie podupadłego z frontu tynku i pobielenie.
• Likwidacyja dokonanej restauracyi lokalu szkoły powiatowej w rs. 442 kop. 75 przyjąć i wyjednać na ten cel fundusz ze Skarbowo-Edukacyjnych sum.
• Likwidacyja za reperacyją sikawki Nr. 1, na rs. 3 kop. 47 przyjąć.
• Cztery Herby uległe zupełnemu zniszczeniu z inwentarza wykreślić.
• W rubrykach kancelaryjnych magistratu trzy stare pieczęcie przestawić, jako przez czas zniszczone.
• Protokół licytacyi na dzierżawienie dochodu z miar i wag, dzierżawcy wbrew oferowanej, wyższej nad dotychczasową o rs. 48 na lat 6½ zatwierdzić na rzecz dzierżawcy Daniela Kochańskiego. ¹
  (Dokończenie nastąpi.)

Dokończenie zaczętego w Nr. 90. protokołu posiedzenia Rady miejskiej.

• Protokół licytacyi na entrepryzę oświecenia latarń, wedle którego koszt rs. 688 kop. 50 rocznie — mniejszy nad dotychczasowy o rs. 6 kop. 50 — zatwierdzić na lata 1865/7, na rzecz Izraela Wajland.
• Podanie Salmana o zabór grunta, oddać członkom Rady Dresler i Kempińskiemu dla rozpoznania na miejscu i złożenia relacyi.
• Likwidacya należności za druki na księgi ludności na rs. 24 — przyjąć.
• Likwidacya należności za oprawę ksiąg ludności na rs. 127 kop. 60 — przyjąć.
• Rozkład składki na kupno gruntu pod cmentarz wyznań Chrześciańskich, obejmujący rs. 393 — przyjąć i zaakceptować.
• Wawrzeńca Lubińskiego, asystenta kasy miejskiej, wskutek jego prośby uwolnić od obowiązków służby, a w miejsce tegoż — z przedstawionych 3-ch kandydatów — zaproponować kancelistę I. Magistratu Józefa Libiszowskiego.
• Protokół licytacyi na sprzedaż drzewa w lesie na rs. 210 kop. 75 — przyjąć z powodu dokonanej z korzyścią kasy miejskiej sprzedaży, bo wyższej nad szacunek o rs. 63 kop. 80½.
• Likwidacya należności za wystawienie studni w osadzie gościnnego w lesie i dodany materyał na rs. 54 kop. 54 — przyjąć.
• Protokół na wydzierżawienie polowania w terytoryum miasta za roczną dzierżawę rs. 18 — zatwierdzić na lata 1865/7 na rzecz plusktyanta Karola Schultz.
• Podanie mieszkańców miasta o utrzymanie nazwy w mieście tutejszem policmajstra — oddać pod uznanie Rządu.
• Deklaracyę Gustawa Demel, okazującego figury woskowe, zobowiązującego się zapłacić na rzecz kasy miejskiej rs. 2 — przyjąć i zatwierdzić.
• Likwidacya należności za dokonane reperacye w szlachtańcu Nr. 2 na rs. 3 kop. 31 — przyjąć i zatwierdzić.
• Stosownie do zarządzenia JW. Naczelnika Wojennego oddziału miasta Łodzi z okolicami i powiatu Sieradzkiego z dnia 20 Sierpnia r.b. Nr 9016 upoważnić kasę miejską do wypłacenia dla 25 żołnierzy, pełniących obowiązki policjantów, za czas od 1 (13) czerwca do 1 (13) Września r.b. kwoty rs. 230, z funduszów miejskich.
• Rozkład składki szkolnej katolickiej za r.b. oddać członkom rady miejskiej do rozklasyfikowania.
• Potrzebne meble do biura zarządu JW. naczelnika Wojennego okręgu miasta Łodzi z okolicami i powiatu Sieradzkiego, stosownie do rozporządzenia z d. 20 sierpnia r.b. N. 9014, sprawić.
  w Łodzi d. 27 Sierpnia (8 Września) 1864 r.
  Prezydent miasta Łodzi A. Rosicki. ²

Źródło.

1. Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 13.09.1864, Nr 90. Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎
2. Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 15.09.1864, Nr 91. Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎

Views: 76