Od draba do dzielnicowego. Ewolucja Policji w Łodzi w XIX wieku. Od stuleci, jeszcze przed nadejściem wieku XIX, pieczę nad ładem w Łodzi sprawował sługa miejski, zwany też drabem, podlegający wójtowi lub burmistrzowi. Był to jedyny funkcjonariusz odpowiedzialny za porządek w ówczesnej osadzie.
Krótki zarys historii służb porządkowych w Łodzi.
Przed XIX wiekiem: Przez kilka stuleci w Łodzi działał sługa miejski lub drab, który wykonywał polecenia wójta lub burmistrza. Był to jedyny urzędnik odpowiedzialny za porządek.
- Luty 1826: Powołano urząd ławnika czynnego. Był on odpowiedzialny za czynności policyjno-administracyjne, jednak nie posiadał stałej siedziby i musiał często zmieniać lokalizację.
- Kwiecień 1826: Rajmund Rembieliński zarządził powołanie drugiego sługi miejskiego, aby nadzorował porządek w rejonie osady Łódka. Z powodu braku chętnych, mieszkańcom polecono wybrać strażnika, zwanego później dzielnicowym.
- 1828: W tym roku funkcjonowało już trzech dozorców policyjnych, którzy odpowiadali za porządek na ulicach: Widzewska (obecnie ul. Kilińskiego), Zarzewska (obecnie ul. Przybyszewskiego) i Wólka (obecnie ul. Wólczańska). Dozorcy ci rekrutowali się głównie spośród zagranicznych osadników i pełnili służbę honorowo, choć z czasem zwalniano ich z opłat gruntowych. Niestety, zdarzały się również nadużycia władzy z ich strony.
- 1836: Urząd ławnika czynnego otrzymał stały lokal przy ulicy Piotrkowskiej. Było to trzyizbowe pomieszczenie, w którym znajdowały się: kancelaria, archiwum oraz areszt.
- Połowa XIX wieku (około 1850 r.): Ze względu na gwałtowny napływ ludności do rozwijającego się przemysłowego miasta, dotychczasowy system dozoru policyjnego przestał być wystarczający. Dynamiczny rozwój Łodzi wymagał nowych rozwiązań w zakresie utrzymania porządku.
Z dawnej prasy łódzkiej.
Zarząd Policmajstra miasta Łodzi ogłosił w miejscowej gazecie z 1864 roku, że z funduszy przeznaczonych przez władze zostanie zakupione umundurowanie dla dozorców i policjantów miasta Łodzi.
Ogłoszenia policyjne. Zarząd Policmajstrwa miasta Łodzi. Dla dozorców i policyantów w Zarządzie tutejszym, sprawione być ma z funduszów na ten cel wydzielonych przez Władzę Wyższą, umundurowanie, jako to: 19 mundurów, 19 par spodni, 43 szyniele i 43 par butów. Ktoby zatem pragnął podjąć się dostawy tej odzieży, zechce w dniach dwóch zgłosić się do zarządu mego, gdzie o bliższych warunkach poinformowanym będzie. w Łodzi dnia 30 Listopada (12 Grudnia) 1864 r. Major Kaliński. 1
Artykuł pt. Policjantki szukają mieszkań; Express Wieczorny Ilustrowany 24.03.1937, Nr 83, str. 4. Zbiory: WBP w Łodzi. Prawa: Domena publiczna.
Powiększenie artykułu – kliknij kursorem na zdjęciu.
Z historii łódzkich policjantek.
Pierwsze łódzkie policjantki rozpoczęły służbę w 1937 roku. Do kobiecej policji przyjmowano tylko panny lub bezdzietne wdowy, zobowiązujące się do bezżenności przez 10 lat. Początkowo spotykały się z niechęcią i kpiną, ale szybko udowodniły swoją wartość. Prowadziły izbę zatrzymań dla nieletnich i ofiar handlu ludźmi, skutecznie interweniowały w sprawach przemocy domowej i przestępstw seksualnych. Ich praca była szczególnie istotna w walce z plagą sutenerstwa i wykorzystywania dzieci. Dziś ślady ich działalności można było poznać podczas spaceru po Starym Polesiu we wrześniu 2024 roku zorganizowanym przez Łódzki Szlak Kobiet. 2
Źródło.
- Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger, 13.12.1864, Nr 127. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna. ↩︎
- Spacer pt. Historia łódzkich policjantek; autor: Łódzki Szlak Kobiet; data publikacji: 20.09.2024; portal FB: LodzkiSzlakKobiet [dostępność na dzień 08.06.2025]. ↩︎
Views: 52