Miłość silniejsza niż mrok. Historia Mateczki z Auschwitz

Wystawa „KOCHAJ KWIATY. Życie Stanisławy Leszczyńskiej” to poruszająca opowieść o jednej z najbardziej heroicznych postaci w historii Polski, znanej jako „Mateczka” z Auschwitz.

Ekspozycja prowadzi widza przez kolejne etapy życia łódzkiej położnej – od wielokulturowych Bałut, przez mrok obozu zagłady, aż po powojenną służbę drugiemu człowiekowi. Poprzez archiwalne fotografie, osobiste pamiątki i wspomnienia bliskich, poznajemy kobietę, która w nieludzkich warunkach uratowała tysiące noworodków. Jej postawa staje się tu symbolem niezłomnej wiary, profesjonalizmu oraz bezgranicznej miłości bliźniego, zdolnej przeciwstawić się największemu złu. To wielowymiarowe świadectwo ukazuje, że nawet w samym środku piekła można zachować najwyższe ludzkie wartości i godność.

Wystawa „KOCHAJ KWIATY. Życie Stanisławy Leszczyńskiej”

to poruszająca opowieść biograficzna, która przybliża postać jednej z najbardziej heroicznych kobiet w historii Polski – łódzkiej położnej, znanej jako „Mateczka” z Auschwitz. Tablice wystawowe prowadzą widza przez kolejne etapy jej życia, od korzeni rodzinnych, aż po nadludzkie wyzwania, jakim stawiła czoła w obozie zagłady.

Korzenie i młodość (Dom, Odyseja).

Wystawa ukazuje Stanisławę w kontekście jej wielokulturowego, robotniczego miasta – Łodzi. Poznajemy historię jej rodziny (Zambrzyckich), w tym epizod emigracji zarobkowej do Brazylii („Odyseja”), z której jednak powrócili, by osiedlić się na łódzkich Bałutach. Zdjęcia archiwalne i dokumenty przybliżają klimat dawnej Łodzi, jej dynamiczny rozwój przemysłowy oraz religijność, która stanowiła fundament życia Leszczyńskiej.

Rodzina i życie przed wojną (Bałuty).

Ważnym elementem wystawy jest życie rodzinne Stanisławy. Jako żona Bronisława Leszczyńskiego i matka czwórki dzieci, tworzyła dom oparty na dyscyplinie, miłości i głębokiej wierze. Tablice prezentują ciepłe wspomnienia dzieci, które opisują ją jako osobę niezwykle wrażliwą na piękno przyrody, muzykę i – co podkreśla tytuł wystawy – kwiaty. Konwalie, ulubione kwiaty Stanisławy, stają się symbolem jej delikatności kontrastującej z twardym charakterem.

Czas próby i opór (Wojna).

Ekspozycja dokumentuje zaangażowanie rodziny Leszczyńskich w pomoc potrzebującym po wybuchu II wojny światowej. Stanisława wraz z mężem i dziećmi wspierała osoby uwięzione w łódzkim getcie, dostarczając im żywność i fałszywe dokumenty. Ta działalność konspiracyjna doprowadziła do aresztowania rodziny przez Gestapo w 1943 roku.

„Anioł Życia” w piekle Auschwitz (Mateczka, Cierń).

Najbardziej wstrząsająca część wystawy poświęcona jest pobytowi Stanisławy w obozie Auschwitz-Birkenau (numer obozowy 41335). Jako obozowa położna, w nieludzkich warunkach sanitarnych, odebrała ponad 3000 porodów, nie tracąc przy tym żadnego dziecka ani matki. Tablice opisują jej niezwykłą odwagę w przeciwstawianiu się rozkazom Josefa Mengele oraz jej walkę o godność każdego nowo narodzonego życia. Więźniarki nazywały ją „Mateczką”, widząc w niej ostoję nadziei i dobroci w miejscu zdominowanym przez śmierć.

Dziedzictwo i wartości (Bez…, Konwalia).

Wystawa nie jest tylko zapisem faktów, ale przede wszystkim świadectwem wartości. Cytaty z relacji ocalałych i wspomnień dzieci budują obraz kobiety, która potrafiła zachować człowieczeństwo w ekstremalnych warunkach. Stanisława Leszczyńska jawi się jako postać, dla której „kochać – oznaczało tyle, co przestać być” w sensie egoizmu, a każdą chwilę życia wykorzystywała na niesienie pomocy.

Powrót i praca zawodowa (Oratorium).

Tablica „Oratorium” opisuje powrót Stanisławy do Łodzi w lutym 1945 roku. Po traumie obozowej powróciła do pracy jako położna w Szpitalu Klinicznym im. Heleny Wolf. Dokumenty i zdjęcia ukazują ją w kręgu koleżanek po fachu oraz podczas codziennych obowiązków. Ważnym wątkiem jest jej relacja z dziećmi – trójka z nich ukończyła studia medyczne, kontynuując misję matki. Tablica wspomina również o powstaniu utworu „Oratorium Oświęcimskie”, zainspirowanego jej losami.

Duchowość i postawa życiowa (Portret, Róża).

Sekcje te symbolizowane przez postać i kwiat róży przybliżają wewnętrzny świat Stanisławy:

• Głęboka wiara, gdzie modlitwa była dla niej źródłem siły i pogody ducha. Należała do III Zakonu św. Franciszka.
• Afirmacja życia, gdzie Pani Stanisława wierzyła, że każde życie jest darem. Jej postawa była „cichym świadectwem” – nie narzucała swoich poglądów, ale oddziaływała na otoczenie swoim spokojem, profesjonalizmem i bezgraniczną życzliwością.
• Wspomnienia bliskich i liczne cytaty opisują ją jako osobę, która „promieniowała dobrem”. Nawet pisząc o piekle obozu, robiła to w sposób rzeczowy, skupiając się na ratowaniu innych, a nie na własnym cierpieniu.

Pamięć i dziedzictwo (Epilog).

Ostatnia część wystawy, „Epilog”, podsumowuje proces upamiętniania Stanisławy Leszczyńskiej po jej śmierci w 1974 roku, to proces beatyfikacyjny, miejsce pamięci czy symbolika narodowa:

• Wzmianka o rozpoczęciu procesu beatyfikacyjnego na szczeblu diecezjalnym w 1992 roku.
• Informacje o nadawaniu jej imienia szkołom medycznym np. w Krakowie, Łodzi, Inowrocławiu oraz o powstaniu murali i pomników m.in. w Łodzi przy szpitalu, w którym pracowała.
• Wspomnienie o delegacji Polek, które w 1982 roku złożyły na Jasnej Górze kielich życia z wizerunkiem m.in. Stanisławy Leszczyńskiej jako wzoru polskiej kobiety, matki i chrześcijanki.

Kontekst historyczny Łodzi (Tymczasem w Łodzi…).

Na dole każdej tablicy kontynuowany jest wątek historyczny miasta. Opisano tu m.in. powojenne losy łódzkich budynków, jak Szpital im. H. Wolf, dawniej „Kasa Chorych”, rozwój opieki medycznej w mieście oraz wizytę papieża Jana Pawła II w Łodzi w 1987 roku, podczas której nawiązywał do postaci heroicznej położnej.

Wystawa umiejętnie łączy archiwalne fotografie tj. portrety rodzinne, zdjęcia dawnej Łodzi, obozowe baraki z osobistymi dokumentami i artystycznymi grafikami np. witrażowy portret Stanisławy z dzieckiem na tle drutów kolczastych. Całość tworzy głęboko humanistyczny przekaz o sile ducha i poświęceniu.

Wystawa kończy się przesłaniem, że Stanisława Leszczyńska – poprzez swoją niezłomną postawę w Auschwitz i skromne życie w powojennej Łodzi – stała się ponadczasowym symbolem ochrony życia i miłości bliźniego, która jest w stanie pokonać największy mrok.

Notka.

• wydarzenie: Wystawa Kochaj kwiaty. Życie Stanisławy Leszczyńskiej.
• Adres: Łódź, plac Katedralny.
• Czas trwania: marzec-kwiecień 2026.
• Bohaterka: Stanisława Leszczyńska – polska położna, więźniarka niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, znana z ratowania noworodków i niesienia pomocy matkom w obozie.
• Autor wystawy: Klara Chanecka
• Opracowanie graficzne: Edyta Laszkiewicz
• Organizatorzy i Partnerzy: Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi oraz Archidiecezja Łódzka.
• Źródła ikonografii: m.in. Archiwum Kurii Archidiecezji Łódzkiej, Archiwum Państwowe w Łodzi, Biblioteka Narodowa, Instytut Yad Vashem oraz Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Views: 35