Maurycy Piesch i jego następcy. Jubileusz tomaszowskiej fabryki z 1924

Maurycy Piesch w treści, którą oddaję do rąk czytelnika, wyrasta z kart dawnej prasy z artykułu „50-cioletni jubileusz Fabryki w Tomaszowie”, opublikowanego 16 listopada 1924 roku w łódzkim czasopiśmie „Łódź w ilustracji dodatek niedzielny do Kurjera łódzkiego”. Tekst ten, dziś już należący do domeny publicznej i przechowywany w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi, stanowi nie tylko świadectwo jubileuszowych obchodów, ale i cenne źródło wiedzy o rozwoju przemysłu włókienniczego w Tomaszowie Mazowieckim.

O założycielu i początkach: „Firma ta założona została w roku 1874-ym, jako zarobkowa wykończalnia i farbiarnia przez ś. p. Maurycego Piescha (…) Jego niezwykłej energji i przedsiębiorczości zawdzięczając, firma ta po niedługim już czasie staje w rzędzie pierwszorzędnych wykończalń i farbiarń przemysłu włókienniczego.”

Na jego łamach odnajdujemy nie tylko fakty i liczby, lecz także portrety ludzi, którzy swoją energią i wizją kształtowali oblicze miasta – od założyciela, Maurycego Piescha, po jego następcę i zięcia, Alfonsa Severina. Artykuł, wzbogacony fotografiami zakładów i sylwetek zasłużonych postaci, stał się fundamentem niniejszej opowieści, w której historia fabryki splata się z dziejami regionu i pamięcią o ludziach, którzy budowali jego przemysłową tożsamość.

Gawęda o fabryce Piescha w Tomaszowie.

Był listopad roku 1924, gdy w Tomaszowie Mazowieckim obchodzono uroczystość nie byle jaką bo pięćdziesięciolecie istnienia fabryki, która przez pół wieku wrosła w pejzaż przemysłowy miasta i całego regionu. Fabryka Piescha – bo o niej mowa – nie była zwykłym zakładem, lecz miejscem, gdzie spotykały się energia, przedsiębiorczość i wizja przyszłości.

Założycielem tej instytucji był Maurycy Piesch, syn przemysłowca z Bielska-Białej. W roku 1874 powołał do życia wykończalnię i farbiarnię, które z czasem urosły do rangi jednych z najważniejszych w całym przemyśle włókienniczym. Piesch nie tylko kierował zakładem, ale też kształcił kadry – wielu fachowców zawdzięczało mu swoje rzemiosło. Był człowiekiem czynu, a jego inicjatywa doprowadziła w 1906 roku do powstania Związku Wykończalń i Farbiarń Okręgu Łódzkiego, którego prezesurę sprawował aż do śmierci w 1908 roku. W pamięci współczesnych zapisał się jako człowiek wiedzy, energii i społecznego zaangażowania.

O rozwoju i przekształceniu w spółkę akcyjną: „W roku 1914 firma przekształcona została przez p. A. Severina na Francuską Spółkę Akcyjną, korzystając z kapitału zagranicznego, który na dogodniejszych warunkach uzyskać można było aniżeli tutejszy.”

Po jego odejściu stery przejął zięć – Alfons Severin. To on, korzystając z pomyślnej koniunktury przedwojennej, rozbudował zakład i w 1914 roku przekształcił go w Francuską Spółkę Akcyjną, otwierając firmę na kapitał zagraniczny. Severin nie tylko kontynuował dzieło teścia, ale też przez osiem lat przewodniczył Związkowi Wykończalń i Farbiarń, dbając o rozwój całej branży. W zarządzie spółki zasiadali również synowie założyciela – Rudolf i Karol Piesch – a wśród zaufanych współpracowników wymieniano nazwiska Pierre’a Robina, Teodora Szmida czy Hermana Jähnera. W Paryżu interesy firmy reprezentował Georges Crozat, co świadczyło o europejskim zasięgu przedsięwzięcia.

Przed wybuchem Wielkiej Wojny zakład zatrudniał blisko tysiąc robotników i osiągał roczny obrót rzędu dwóch milionów rubli – liczby, które budziły respekt. Tygodniowo wykańczano tam nawet trzy tysiące sztuk wełnianych tkanin. Wojna jednak zmieniła wszystko: wielu dawnych klientów nie podniosło się z ruin, a rynek wymagał nowych rozwiązań. Fabryka nie poddała się – rozwinęła własną przędzalnię i tkalnię, a od 1919 roku jej wyroby znów zdobywały uznanie dzięki jakości i solidności. Z początkowych 120 robotników po wojnie, w połowie lat 20. zatrudnienie wzrosło do 400 osób, co było dowodem odradzającej się potęgi.

Jubileusz pięćdziesięciolecia stał się więc nie tylko okazją do wspomnień, ale i do dumy. Fabryka Piescha była symbolem przedsiębiorczości, pracy organicznej i umiejętności dostosowania się do zmiennych czasów. Była też świadectwem ludzi – Maurycego Piescha, Alfonsa Severina, synów i współpracowników – którzy swoją wiedzą i pasją budowali nie tylko zakład, lecz także przyszłość Tomaszowa i całego regionu włókienniczego.

Tak oto historia jednej fabryki staje się opowieścią o sile ludzkiego ducha, o przemysłowej Łodzi i jej okolicach, o ludziach, którzy wierzyli, że praca i wiedza mogą zmieniać świat. A jubileusz roku 1924 był nie tylko świętem zakładu, ale i hołdem dla całej epoki, która zrodziła przemysłowe serce Polski.

O znaczeniu i przyszłości zakładu: „Wszelkie dane przemawiają zatem, że firma ta w niedalekiej przyszłości dorówna swej dawnej świetności.”

Chronologiczny indeks historyczny fabryki Piescha w Tomaszowie.

• 1874 – Założenie wykończalni i farbiarni w Tomaszowie przez Maurycego Piescha, syna przemysłowca z Bielska-Białej.
• lata 1870–1900 – Dynamiczny rozwój zakładu; firma staje się jedną z czołowych w branży wykończalniczo-farbiarskiej w Królestwie Polskim.
• 1906 – Z inicjatywy Maurycego Piescha powstaje Związek Wykończalń i Farbiarń Okręgu Łódzkiego; Piesch zostaje jego pierwszym prezesem.
• 1908 – Śmierć Maurycego Piescha. Kierownictwo fabryki przejmuje jego zięć Alfons Severin.
• 1908–1916 – Alfons Severin pełni funkcję prezesa Związku Wykończalń i Farbiarń przez osiem lat, kontynuując dzieło teścia.
• 1914 – Przekształcenie firmy w Francuską Spółkę Akcyjną (Société Anonyme des Établissements Piesch), z udziałem kapitału zagranicznego.
• ok. 1914 – W zarządzie spółki zasiadają: Alfons Severin (dyrektor naczelny i prezes), a także synowie założyciela – Rudolf i Karol Piesch.
• przed 1914 – Fabryka zatrudnia od 900 do 1000 robotników, osiągając roczny obrót ok. 2 mln rubli; tygodniowo wykańcza 2500–3000 sztuk tkanin wełnianych.
• 1914–1918 – I wojna światowa powoduje załamanie rynku i utratę wielu klientów.
• 1919–1920 – Rozbudowa przedsiębiorstwa o własną przędzalnię i tkalnię; wznowienie produkcji pełnozakresowej.
• lata 20. XX w. – Wyroby fabryki zdobywają uznanie na rynku krajowym dzięki wysokiej jakości.
• 1920–1924 – Zatrudnienie wzrasta z 120 robotników (po wojnie) do 400 pracowników.
• listopad 1924 – Uroczyste obchody 50-lecia fabryki Piescha; prasa podkreśla znaczenie zakładu dla Tomaszowa i całego regionu włókienniczego.

Źródło.

• Artykuł prasowy „50-cioletni jubileusz Fabryki w Tomaszowie” opublikowany w czasopiśmie łódzkim „Łódź w ilustracji dodatek niedzielny do Kurjera łódzkiego” z dnia 16.11.1924, Nr 13, str. 3. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory – Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi – Regionalia Ziemi Łódzkiej. Prawa – Domena publiczna.

W w/w publikacji prasowej zamieszczono fotografie czarno-białe wg opisu, i tak:

• Ogólny widok zakładów przemysłowych Piescha.
• Ś. p. Maurycy Piesch. Założyciel firmy.
• Alfons Severin.

Views: 31