Łódź W Czterech Odsłonach. Historia, Kultura I Ludzie W Kronice Miasta Łodzi 2025

Rok 2025 w Kronice Miasta Łodzi przynosi cztery tematyczne odsłony, które wspólnie ukazują bogactwo historii, kultury i tożsamości naszego miasta.

Każdy numer poświęcony jest innemu obszarowi łódzkiego dziedzictwa od literackich śladów Reymonta, przez pamięć o rewolucji 1905 roku, aż po dzieje lokalnego lotnictwa i osiem dekad rozwoju łódzkich uczelni. Publikacje tworzą wielowymiarową opowieść, łącząc rzetelne opracowania historyczne, rozmowy z ekspertami i świadkami epok oraz refleksje nad współczesnym znaczeniem opisywanych zjawisk. Dzięki temu czytelnik otrzymuje nie tylko kompendium wiedzy, lecz także zaproszenie do odkrywania Łodzi poprzez jej ludzi, miejsca i idee. To cykl, który pokazuje, jak przeszłość miasta wciąż inspiruje jego teraźniejszość i przyszłość.

„Kronika Miasta Łodzi” to czasopismo samorządowe powołane w 1991 roku w celu wspierania tożsamości mieszkańców i dyskusji o mieście. Od 2004 roku każdy numer posiada temat przewodni, uzupełniony o bloki poświęcone kulturze, historii, nauce oraz sylwetkom zasłużonych łodzian. Redakcja współpracuje z szerokim gronem autorów i zachęca mieszkańców do dzielenia się rodzinnymi archiwami. Czasopismo jest dostępne w wersji drukowanej (m.in. w bibliotekach i Centrum Informacji Turystycznej) oraz w formie elektronicznej na stronie Urzędu Miasta Łodzi. [źródło: Kronika Miasta Łodzi; uml.lodz.pl].

A zatem zapraszam Ciebie do odkrycia czterech wyjątkowych numerów Kroniki Miasta Łodzi z 2025 roku, które ukazują historię, kulturę i ludzi naszego miasta w fascynujących, tematycznych odsłonach. To doskonała okazja, by zanurzyć się w opowieściach o Reymoncie, rewolucji 1905 roku, łódzkim lotnictwie oraz 80 latach akademickiej tradycji.

Wydanie „Miasta Łodzi” Nr 1(103)/2025 koncentruje się na postaci Władysława Reymonta i jego związkach z regionem łódzkim. Zawiera biograficzne szkice, opisy miejsc związanych z pisarzem oraz refleksje nad jego twórczością, zwłaszcza „Ziemią obiecaną”. Część artykułów analizuje Łódź z czasów Reymonta i jej filmowe interpretacje, w tym dzieło Andrzeja Wajdy. W publikacji znalazły się także rozmowy z wybitnymi aktorami, którzy wcielali się w postacie z ekranizacji powieści. Całość dopełniają eseje o literackim i kulturowym dziedzictwie noblisty oraz jego obecności w przestrzeni miejskiej.

Główne obszary tematyczne.

Życie i biografia Reymonta – Kilka tekstów przedstawia jego losy, podróże, miejsca pobytu i mniej znane epizody z życia. To zarówno syntetyczny szkic biograficzny, jak i bardziej szczegółowe opowieści o konkretnych miejscach związanych z pisarzem (np. Charłupia Wielka).
Reymont i region – Autorzy prowadzą czytelnika „szlakiem Reymontowskim”, opisując przestrzenie, które inspirowały pisarza lub były z nim bezpośrednio związane. To spojrzenie na Reymonta jako twórcę zakorzenionego w konkretnym krajobrazie kulturowym.
Łódź Reymontowska i jej realia – Znaczną część tomu zajmują teksty dotyczące Łodzi – zarówno tej historycznej, jak i tej literackiej. Autorzy analizują: realia miasta z czasów Reymonta, jego przemysłowy charakter oraz społeczne i kulturowe tło „Ziemi obiecanej.

Całość tworzy kompendium o Reymoncie, łączące: biografię, historię regionu, analizę literacką, kontekst filmowy, refleksję nad dziedzictwem pisarza.

Od redakcji (autor: brak autora; str. 7).
Krótki szkic bogatej biografii (autor: Celina Jaworska-Maćkowiak; str. 13).
Reymontowskim szlakiem po regionie (autor: Celina Jaworska-Maćkowiak; str. 21).
Reymont był winien Borynie trzy ruble (autor: Dorota Ceran; str. 37).
Pobyt w Charłupi Wielkiej (autor: Mariusz Goss; str. 49).
Reymontowska Łódź (autor: Ryszard Bonisławski; str. 59).
Łódź czasów Reymonta (autor: Tomasz Walczak; str. 75).
Ziemia obiecana Andrzeja Wajdy. Pół wieku po premierze (autor: Jakub Wiewiórski; str. 87).
Borowiecki – Kmicic XIX wieku (autor: Dorota Ceran, rozmowa z Danielem Olbrychskim; str. 103).
Lodzermensch powracający (autor: Danuta K. Gruszczyńska, rozmowa z Andrzejem Sewerynem; str. 113).
Miejsko-wiejskie spotkania z Reymontem. Weekend Reymonta w Narodowym Centrum Kultury Filmowej (autor: Dorota Ceran, rozmowa z Rafałem Syską; str. 125).
„Ziemia obiecana” z przymrużeniem oka (autor: Arkadiusz Grzegorczyk; str. 137).
Nobel dla Reymonta (autor: Arkadiusz Grzegorczyk; str. 151).
Pisarz na cokole (autor: Arkadiusz Grzegorczyk; str. 155).

Treść postu polecana Fortepian i Ojczyzna. Droga Paderewskiego w publikacji z 1936

Kronika Miasta Łodzi Nr 1(103)2025 - okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak. — Kronika Miasta Łodzi Nr 1(103)2025 – okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak.

Kronika Miasta Łodzi Nr 2(104)2025.

Opis
Spis treści
Okładka

Numer 2(104)/2025 „Kroniki Miasta Łodzi” koncentruje się na rewolucji 1905 roku, ukazując jej przebieg, znaczenie i pamięć w kontekście historii miasta. Artykuły analizują zarówno wydarzenia rewolucyjne, jak i ich wpływ na tożsamość Łodzi oraz współczesne sposoby upamiętniania. Publikacja łączy perspektywy historyczne, społeczne i osobiste.

Tematyka tego wydania.

Głównym tematem numeru jest rewolucja 1905 roku w Łodzi, przedstawiona jako punkt zwrotny w dziejach miasta i wyraz społecznego buntu.
Autorzy, m.in. . Sebastian Adamkiewicz, Kamil Piskała i Kamil Śmiechowski, opisują przyczyny, przebieg oraz konsekwencje rewolucji, a także jej miejsce w pamięci zbiorowej.
W tekstach pojawiają się biograficzne wątki Józefa Piłsudskiego, wspomnienia uczestników rewolucji oraz refleksje nad rolą łódzkich fabrykantów.
Czasopismo porusza również temat miejsc pamięci oraz form współczesnego upamiętnienia, jak piknik historyczny w ramach festiwalu „Rewolucja!”.

Całość tworzy wielowymiarowy obraz Łodzi jako miasta rewolucji, łącząc historię z aktualnymi działaniami edukacyjnymi i kulturalnymi.

Od redakcji (autor: bez autora; str. 7).
Łódź – miasto buntu (autor: Sebastian Adamkiewicz; str. 11).
Zanim zaczęła się rewolucja – łódzkie drogi Józefa Piłsudskiego (autor: Anna Łagodzińska-Pietras; str. 21).
Rewolucja u bram. Jak przebiegała rewolucja 1905 w Łodzi (autor: Sebastian Adamkiewicz; str. 33).
Czy warto pamiętać o rewolucji 1905? (autor: Kamil Piskała; str. 49).
1905–1980 – polskie rewolucje, łódzkie rewolucje (autor: Kamil Śmiechowski; str. 59).
Historie łódzko-dąbrowskie (autor: Arkadiusz Rybak; str. 71).
Żywot łódzkiego kata (autor: Klara Chaniecka; str. 83).
Wspomnienia pewnego rewolucjonisty (autor: Agnieszka Pawlak-Damska; str. 97).
Czy łódzki fabrykant był złym człowiekiem (autor: Krzysztof Woźniak; str. 111).
Napad (autor: Ryszard Bonisławski; str. 121).
Nie samym buntem Łódź żyła… Piknik historyczny w ramach festiwalu Rewolucja! (autor: Tomasz W. Walczak; str. 129).
Miejsca pamięci rewolucji 1905 (autor: Sebastian Adamkiewicz; str. 141).

Kroniki Miasta Łodzi Nr 2/2025; Okładka czasopisma. Autorzy: Urząd Miasta Łodzi (wydawca), Patryk Wacławiak (projekt okładki).

Kronika Miasta Łodzi Nr 3(105)2025.

Opis
Spis treści
Okładka

Publikacja Kronika Miasta Łodzi Nr 3(105)/2025 poświęcona jest historii i rozwojowi lotnictwa w Łodzi. Zawiera rozmowy, artykuły historyczne oraz opisy instytucji i pasjonatów związanych z lokalnym lotnictwem. Autorzy, tacy jak Andrzej Wrona, Mateusz Walasek i Wioletta Gnacikowska, przedstawiają zarówno początki lotnictwa w regionie, jak i jego współczesne oblicze. Szczególną uwagę poświęcono Aeroklubowi Łódzkiemu, Wojskowym Zakładom Lotniczym oraz obchodom 100-lecia lotniska. Publikacja stanowi cenne źródło wiedzy dla miłośników historii lotnictwa i regionalnych tradycji technicznych.

Główne obszary tematyczne.

Główne obszary tematyczne tej publikacji układają się w spójną opowieść o lotniczej tożsamości Łodzi. Autorzy prowadzą czytelnika od najwcześniejszych dziejów lokalnego lotnictwa, przez okres międzywojenny i czasy II wojny światowej, aż po współczesne instytucje i inicjatywy związane z awiacją. Ważną część stanowią sylwetki pasjonatów, konstruktorów i społeczników, którzy tworzyli i nadal tworzą lotnicze środowisko miasta. Publikacja opisuje również rozwój infrastruktury lotniczej, działalność służb i organizacji, a także jubileuszowe obchody 100-lecia łódzkiego lotniska. Całość tworzy przekrojowy obraz miejsca, w którym lotnictwo stało się istotnym elementem historii i lokalnej dumy. I tak:

Historia lotnictwa w Łodzi – początki, rozwój w II RP, okres okupacji.
Instytucje i organizacje lotnicze – Aeroklub Łódzki, Izba Tradycji Lotniczej, Klub Seniorów Lotnictwa.
Infrastruktura i działalność lotnicza – port lotniczy, warsztaty doświadczalne, Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 1.
Współczesne służby i podmioty lotnicze – Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, sekcja lotnicza Policji, szkoła Bartolini Air.
Ludzie lotnictwa – pasjonaci, konstruktorzy amatorzy, kolekcjonerzy i osoby związane z lokalną tradycją lotniczą.
Wydarzenia i rocznice – obchody 100-lecia lotniska i ich znaczenie dla miasta.

Treść postu polecana Uśmiech na murze. Hołd dla pioniera łódzkiej kanalizacji przy Wierzbowej 52

Od redakcji (autor: brak autora; str. 7).
Proszę mi pokazać drugie takie miejsce w Łodzi! (autor: Wioleta Gnacikowska; str. 110).
Zanim powstał port lotniczy w Łodzi (autor: Andrzej Wrona; str. 25).
Rozwój lotnictwa w okresie II Rzeczypospolitej (autor: Andrzej Wrona; str. 33).
II wojna światowa w Łodzi, czyli jak okupant lotnisko zmienił (autor: Mateusz Walasek; str. 45).
Z Łodzi lotem bliżej (autor: Mateusz Walasek; str. 59).
Pasjonaci nigdy się nie poddają, czyli Aeroklub Łódzki (autor: Andrzej Wrona; str. 69).
Lotnicze warsztaty doświadczalne (autor: Mateusz Walasek; str. 85).
Salonka Gomułki, czyli skarby Jerzego Lewandowskiego (autor: Andrzej Wrona; str. 99).
Łódzki Klub Seniorów Lotnictwa (autor: Andrzej Wrona; str. 105).
Izba Tradycji Lotniczej (autor: Andrzej Wrona; str. 109).
Konstruktorzy amatorzy (autor: Mateusz Walasek; str. 113).
100 lat podróży lotniczych z Łodzi (autor: Wioleta Gnacikowska; str. 117).
Lotnicze Pogotowie Ratunkowe w Łodzi (autor: Andrzej Wrona; str. 127).
Sekcja lotnicza Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi (autor: Andrzej Wrona; str. 133).
Szkoła lotnicza Bartolini Air (autor: Andrzej Wrona; str. 137).
Klinika samolotów, czyli Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 1 S.A. w Łodzi (autor: Andrzej Wrona; str. 143).
Tłumy niczym 100 lat temu, czyli jak Łódź świętowała 100-lecie lotniska (autor: Patryk Wąciak; str. 149).

Kronika Miasta Łodzi Nr 3(105)2025 - okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak. — Kronika Miasta Łodzi Nr 3(105)2025 – okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak.

Kronika Miasta Łodzi Nr 4(106)2025.

Opis
Spis treści
Okładka

Publikacja Kronika Miasta Łodzi Nr 4(106)/2025 przedstawia cykl tekstów poświęconych łódzkim uczelniom oraz wspomnieniom osób z nimi związanych. Każdy rozdział łączy informacje historyczne, ciekawostki i statystyki dotyczące kolejnych szkół wyższych w Łodzi. Ważną część stanowią rozmowy z absolwentami i pracownikami, którzy dzielą się osobistymi historiami oraz refleksjami o studenckim życiu. W publikacji pojawiają się także tematy społeczne, jak nierówności edukacyjne czy specyfika artystycznych i technicznych kierunków. Całość tworzy wielowymiarowy obraz łódzkiego środowiska akademickiego, ukazując zarówno fakty, jak i ludzkie doświadczenia.

Główne obszary tematyczne.

Główne obszary tematyczne wynikające ze spisu treści obejmują kilka wyraźnych bloków, które razem tworzą szeroki obraz łódzkiego środowiska akademickiego i wspomnień z nim związanych.

Prezentacje łódzkich uczelni – W książce pojawia się cykl rozdziałów opisujących najważniejsze szkoły wyższe w Łodzi: Politechnikę Łódzką, Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Łódzki, PWSFTviT, Akademię Muzyczną oraz Akademię Sztuk Pięknych. Każdy z tych rozdziałów zawiera ciekawostki, informacje historyczne i statystyczne, które pokazują specyfikę i rozwój poszczególnych uczelni.
Wspomnienia absolwentów i pracowników – Znaczną część publikacji stanowią rozmowy z osobami związanymi z łódzkimi uczelniami. Wspomnienia te dotyczą życia studenckiego, atmosfery dawnych lat, relacji międzyludzkich oraz osobistych doświadczeń, które często mają charakter nostalgiczny lub refleksyjny.
Wątki społeczne i obyczajowe – Niektóre teksty poruszają tematy związane z nierównościami społecznymi, dostępem do edukacji czy stereotypami. Przykładem jest rozdział o „karze za pochodzenie”, który dotyka kwestii ograniczeń i barier w dostępie do studiów.
Życie kulturalne i artystyczne – Wywiady z twórcami oraz rozdziały dotyczące uczelni artystycznych pokazują, jak ważną rolę w Łodzi odgrywa sztuka, muzyka i film. Teksty te odsłaniają kulisy pracy artystów, ich inspiracje oraz realia studiów artystycznych.
Historia i tożsamość akademicka Łodzi – Całość tworzy opowieść o tym, jak łódzkie uczelnie współtworzyły charakter miasta, jego kulturę i środowisko intelektualne. Wątki historyczne przeplatają się z osobistymi historiami, budując wielowymiarowy obraz akademickiej Łodzi.

Treść postu polecana Ilustrowana Encyklopedia Historii Łodzi Nr 1-12 wyd. z 2008-2015

Od redakcji (str. 7).
Łódzkie drogi do Gaudeamus… (autor: Arkadiusz Grzegorczyk; str. 11).
O Politechnice Łódzkiej – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 29).
„Brak wolnych miejsc”, czyli kara za pochodzenie (autor: Stefan Sztromajer, rozm. Ryszard Bonisławski; str. 35).
O Uniwersytecie Medycznym w Łodzi – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 51).
„My Pani ręce”… (autor: Romana Mackiewicz, rozm. Maria Biegańska-Płonka; str. 57).
O Uniwersytecie Łódzkim – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 73).
Dziewczyny lubią bad-boyów i poetów (autor: Ryszard Czubaczyński, rozm. Dorota Ceran; str. 81).
O PWSFTviT w Łodzi – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 99).
Wolny czas spędzaliśmy w szkole (autor: Zofia Uzelac, rozm. Dorota Ceran; str. 105).
O Akademii Muzycznej w Łodzi – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 123).
Śpiewająco (autor: Jerzy Wolniak, rozm. Ryszard Bonisławski; str. 129).
O ASP w Łodzi – informacje, ciekawostki i odrobina statystyki (autor: autor niepodany; str. 143).
W labiryncie wspomnień i twórczej wyobraźni (autor: Magdalena Moskwa, rozm. Arkadiusz Grzegorczyk; str. 147).

Kronika Miasta Łodzi Nr 4(106)2025 - okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak. — Kronika Miasta Łodzi Nr 4(106)2025 – okładka. Wydawca Urząd Miasta Łodzi. Redaktor naczelny Mariusz Goss. Projekt okładki Patryk Wacławiak.

Więcej na www.

Kronika Miasta Łodzi; uml.lodz.pl [dostępność na dzień 02.02.2026].

Notka informacyjna.

Tytuł: Kronika Miasta Łodzi.
Podtytuł: Rok Reymonta w Łodzi – Nr 1(103)2025; Rok Rewolucji 1905 – Nr 2(104)104)2025; Latająca Łódź – Nr 3(105)2025; 80 Lat Łódzkich uczelni część pierwsza – Nr 4(106)2025.
Rok, Nr wydania (ilość stron): 2025: Nr 1 (str. 1-159), Nr 2 (str. 1-159), Nr 3 (str. 1-159), Nr 4 (str. 1-159).
Wydawca: Urząd Miasta Łodzi.
Redaktor naczelny: Mariusz Goss.
Projekt okładki: Patryk Wacławiak (Nr 1-4/2025).
Redakcja: Arkadiusz Grzegorczyk, Anna Janocha, Patryk Wacławiak, Tomasz Walczak, Katarzyna Zielińska.
Adres: Biuro Aktywności Miejskiej UMŁ Kronika Miasta Łodzi, ul. Tuwima 10.
Druk: Print Profit Sp. z o.o.
Uwagi: Kronika Miasta Łodzi jest pismem bezpłatnym i nie jest przeznaczona do sprzedaży.