Jeszcze rosną drzewa, które to widziały wystawa WBP w Łodzi w 03.2025

Wiosną 1940 roku NKWD zamordowało blisko 22 tys. obywateli polskich, w tym 14,5 tys. jeńców wojennych — oficerów służby czynnej i rezerwy, policjantów, funkcjonariuszy straży granicznej, Korpusu Ochrony Pogranicza i Straży Więziennej, wcześniej przebywających w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie, a także 7,3 tys. osób więzionych w Okupowanej przez Sowietów wschodniej części ll RP. Jeńców z obozu kozielskiego rozstrzelano w Katyniu, który stał się najbardziej znanym symbolem zbrodni, jeńców ze Starobielska — w Charkowie, zaś policjantów z Ostaszkowa — w Kalininie (obecnie Twer; ofiary pochowano w Miednoje). Egzekucje przeprowadzono także w więzieniach NKWD w Mińsku, Kijowie, Charkowie, Chersoniu oraz w innych miejscach na terenie ZSRR. Prawie 3,5 tys. Polskich więźniów aresztowanych i zamordowanych na terenie obecnej Ukrainy spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Bykowni koło Kijowa.
Zbrodnia katyńska została ujawniona 1 3 kwietnia 1943 roku przez Niemców. Rząd polski zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie sprawy do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, jednak zgodnie z sugestiami Brytyjczyków ograniczał publiczną krytykę działań ZSRS. W początkach 1944 sowieckie władze opublikowały tzw. raport komisji Nikołaja Burdenķī, która „wyjaśniła”, że sprawcami zbrodni na polskich oficerach byli Niemcy, a same egzekucje miały miejsce jesienią 1941 roku. Sowiecka wersja obowiązywała w Polsce aż do 1989. Związek Sowiecki do zbrodni katyńskiej przyznał się 13 kwietnia 1990 r., tego dnia w komunikacie agencji TASS oficjalnie potwierdzono, ze Polscy jeńcy wojenni zostali rozstrzelani wiosną 1940 roku przez NKWD. Jako winnych wskazano komisarza NKWD Ławrientija Berię jego zastępcę Wsiewołoda Mierkułowa. Strona sowiecka wyraziła głębokie ubolewanie w związku z tragedią katyńską, nazywając ją „jedną z cięższych, zbrodni stalinizmu”. Prezydent ZSRS Michaił Gorbaczow przekazał prezydentowi Wojciechowi Jaruzelskiemu kopie listy więźniów skierowanych z obozu jenieckiego w Kozielsku do Smoleńska oraz Z obozu w Ostaszkowie do Kalinina, a także wykaz akt ewidencyjnych jeńców wywiezionych z obozu NKWD w Starobielsku. Zwieńczeniem upamiętnienia ofiar zbrodni stalinowskiej było otwarcie w 2000 roku cmentarzy w Charkowie, Katyniu i Miednoje. W 2012 r. otwarto cmentarz w Bykowni.
W ostatnich latach w rosyjskiej przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się wypowiedzi negujące sowiecką odpowiedzialność za zbrodnię katyńską, a z miejsc pamięci usuwane są informacje na temat represji stalinowskich.

Treść zamieszczona na tablicy informacyjnej na wystawie [źródło: pl.belsat.eu]