Jak dawne obrzędy w wielkanocny stół się przelały

Pochylając się nad istotą naszych tradycji, sprawdzamy, jak dawne obrzędy przeniknęły na wielkanocny stół. Przykładem jest artykuł zatytułowany »Kwesty wielkanocne«, który ukazał się w łódzkiej gazecie »Rozwój« w 1902 roku.

„W obchodzie świąt Wielkiejnocy dają się zauważyć dwa pierwiastki: jeden religijny, chrześcijański, drugi ludowy, pogański.”

Nie jest, że to rzeczą zdumiewającą, jak misternie splotły się w naszej kulturze dwa pierwiastki: surowa powaga chrześcijańskiego dogmatu oraz radosny, pierwotny kult natury, który nasi przodkowie Słowianie odprawiali przed wiekami? W niniejszym numerze pragniemy zaprosić Państwa do wędrówki w głąb czasu, by odkryć, dlaczego jajko na stole święconem lśni jak dawne słońce i jakie moce kryją się w brzozowej rózdze, co to zdrowie i pomyślność domostwu przynieść ma.

„Jajko, o którem jest mowa w podaniach słowian, występuje z tymże samym epitetem, co i słońce, t. j. nazwano jest ono błyszczącem, złotem, żółtem lub czerwonem.”

Lektura artykułu „Obrzędy i zwyczaje wielkanocne” z marcowego numeru „Rozwoju” to dla każdego miłośnika rodzimej kultury uczta iście duchowa. Autor z niezwykłą swadą i naukową rzetelnością wykazuje, iż Kościół, wykazując się mądrością i tolerancją, przyjął dawne pogańskie zabawy pod swoje skrzydła, nadając im nową, szlachetną formę. Szczególnie zajmujące są fragmenty o symbolice jajka – owego „błyszczącego, złotego” emblematu powracającego życia, który łączy nas z odwiecznym rytmem przyrody. Wywód o pogańskich ofiarach z wołów, zastąpionych przez papieża Grzegorza W. pobożnemi ucztami, rzuca jasne światło na ewolucję naszych „święconych”. To tekst obowiązkowy dla tych, którzy chcą rozumieć, że za każdym kęsem wielkanocnego placka stoi tysiącletnia historia naszych ojców.

Pełna treść publikacji.

„U nas dzielą się jajkiem, winszując sobie doczekania świąt, czyli jak wyrażają się: »doczekania święconego jajka«.”

Kończąc tę refleksję nad dawnymi zwyczajami, warto za autorem tekstu przypomnieć, iż owe „uderzanie rózgą” czy „polewanie wodą” to nie tylko pusta swawola, lecz głęboko zakorzenione życzenie zdrowia i nieśmiertelności. Niechże więc nadchodząca Wielkanoc, choć świętowana w dymach naszej przemysłowej Łodzi, zachowa w sobie ten blask starożytnego słońca i radość z odrodzenia natury. Życzymy Państwu, by przy dzieleniu się tradycyjnem jajkiem, towarzyszyło Wam poczucie ciągłości pokoleń i zrozumienie dla tych pięknych, choć czasem zapomnianych już znaczeń, które czynią naszą narodową obrzędowość tak bogatą i jedyną w swoim rodzaju. „Doczekania święconego jajka” w zdrowiu i pomyślności życzymy wszystkim naszym abonentom!

Źródło.

• Tytuł publikacji: Obrzędy i zwyczaje wielkanocne.
• Autor: Redakcja.
• Wydanie: Gazeta łódzka „Rozwój” z dn. 28.03.1902, Nr 73, str. 4.
• Zbiory: WBP im. Marszałka J. Piłsudskiego w Łodzi.
• Domena publiczna.

Views: 30