Grzywny, przewinienia w Łodzi. Rygory stanu wojennego 1864

Na mocy rozporządzenia Jego Cesarskiej Mości, w ramach obowiązujących przepisów dotyczących utrzymania porządku publicznego w czasie stanu wojennego (1864), przeprowadzono czynności kontrolne, które doprowadziły do ujawnienia licznych naruszeń prawnej normy obowiązującej na obszarze guberni warszawskiej. Osoby winne naruszenia przepisów wojennych zostały ukarane zgodnie z taryfą grzywien zatwierdzoną przez namiestnictwo Królestwa Polskiego w imieniu Carskiej Mości. Dokumentacja sporządzona w obecności urzędników gubernialnych została wpisana do rejestru spraw porządkowych i przekazana do upublicznienia ku przestrodze poddanym.

Postępowania wykazały, iż osoby niższego stanu społecznego dopuściły się następujących uchybień:

• Poświadczono przemieszczanie się po zapadnięciu zmroku bez obowiązkowego źródła światła, co uznano za wykroczenie przeciwko przepisom porządkowym.
• Udokumentowano zaniedbania w zakresie meldunków i legitymacji podróżnych, w tym brak zgłoszenia przybyłych gości oraz opuszczanie miejsca zamieszkania bez zezwolenia paszportowego.
• Stwierdzono występowanie nieautoryzowanego noszenia odzieży urzędowo regulowanej: czamarek, żabotów oraz stroju żałobnego.
• Zidentyfikowano przypadki prowadzenia handlu poza zatwierdzonymi godzinami, jak również niedopełnienie obowiązku oświetlenia przy szyldzie zakładu oraz utrzymywania należytego stanu czystości wokół posesji.
• Ustalono sytuacje publicznego znieważania żywności dostarczanej przez instytucje skarbowe oraz noszenia munduru bez okazania dokumentu tożsamości.

Wszystkie trzy dokumenty zamieszczone w Łódzkich Ogłoszeniach – Lodzer Anzeiger z 1864 roku przedstawiają listę osób ukaranych grzywnami za różnorodne, często drobne wykroczenia związane z przestrzeganiem zasad stanu wojennego. Dominują tu przewinienia o charakterze administracyjnym i obyczajowym:

Całość tworzy obraz rzeczywistości, w której obywatele podlegali nieustannej kontroli, a nawet drobne odstępstwa od przepisów skutkowały finansowymi sankcjami. Społeczeństwo zmuszone było funkcjonować według restrykcyjnych zasad, w których nawet ubiór czy zachowanie po zmroku miało konsekwencje prawne.

Ogłoszenie policyjne – 13.02.1864. ¹

„Z mocy przepisów stanu wojennego skazani zostali na kary pieniężne:
-) Za niemeldowanie obcego człowieka: Eli Ferdynand – rs. 25
-) Za chodzenie bez latarki po zakazanej godzinie: Nowakowski Andrzej, Feter Adolf, Szober Frydrych, Wołkowicz Dawid, Sontak Karol, Jenschke Antoni, Borowski Michał, Szos Alwina, Borowski Józef, Herfordt Anna, Fejbuś Hersz Kon, Herbrych Karol, Ulrych Karol, Srebrnia Lejbuś, Simon Floryan, Tycmann Ignacy, Makowski Kazimierz, Flejschmann Wolfgang, Frot Karol, Wróblewski Walenty, Gutermann Bejla, Gałecki Hipolit, Emde Karol, Müller Karol, Henzelman Emanuel, Prynke Jan, Szpejch Frydrych, Bauer Jan, Kepsch August, Szultz Wilhelm, Najman Alojzy, Jenschke Antoni, Luderer Paweł, Ensminger Jan, Rejs Karol, Joskowicz Lejbuś, Pohl Paulina, Ulrych Beniamin, Minich Alojzy – każdy po kop. 50
-) Za noszenie żaboty: Gerlitz Walera, Ulrych Augusta, Szliper Marya, Hafstejn Anna – po rs. 10 Klajndinst Amelia i Markowicz Aniela (szwaczki) – po rs. 5
-) Za niepalenie latarki przed szyldem: Selin Fryderych – str. 3
-) Za otwieranie szynku po zakazanej godzinie: Hardt Jan – rs. 15
-) Za nieporządek na ulicy: Działoszyński Rywen – rs. 28
-) Za noszenie czamarki: Buhle Henryk – rs. 10
-) Za brzydzenie skarbowego jedzenia: Wejngber Lewi – rs. 50
(Dalszy ciąg nastąpi.)
POLICMASTER MIASTA ŁODZI: Major Kaliński„

Ogłoszenie policyjne – 17.02.1864. ²

„Z mocy przepisów stanu wojennego skazani zostali na kary pieniężne: (dalszy ciąg.)
-) Za chodzenie bez latarki po zakazanej godzinie: Nagel Leopold, Uciek Robert, Ejchost Wilhelm, Gunich Piotr, Kolhe Antoni, Demcych Gustaw, Engelhorn Wojciech, Engelhorn Henryk, Engelhorn Jakób, Kowanda Józef, Moszkowicz Herszek, Frankenstejn Majer, Tomaszewski Rafał, Jackowski Jan, Sztrowig Józef, Monzer Stefan, Sztrowig Wenzel, Walter Dawid, Spitzter Jan, Gliter Ferdynand, Hofmann Antoni, Hibner Antoni, Bauer Marcin, Wajser Frydrych, Marszał Ludwik, Keller August, Michalewski Józef, Kunkel Frydrych, Bacz Juliusz – każdy po kop. 50.
-) Za niezameldowanie przybyłych osób: Frydrych Jakób i Latke Karol – po 25 rs.
-) Za opór policji: Engelhorn Adan – rs. 15.
-) Za niemiędową kradzież: Laufer Dawid – rs. 17 kop. 50.
-) Za noszenie czamarki: Gembicki Konstany – rs. 50.
-) Za szlachtowanie niecechowanego bydła: Lewkowicz Gedalie i Litmann Szlama – po rs. 5.
-) Za wyjazd z miasta bez wizy paszportu: Gostyński Goldberg – rs. 9; Gertner Piotr, Lewek Grynstajn i Lewek Sumeraj – po rs. 10.
-) Za utrzymywanie sługi za fałszywym paszportem: Mosiek Konik – rs. 25.
-) Za przyjęcie na służbę bez świadectwa: Paweł Landau i spółka – rs. 35.
-) Za utrzymywanie sługi bez zameldowania w Policji: Rozencweig Golda – rs. 3.
POLICMASTER MIASTA ŁODZI: Major Kaliński.„

Ogłoszenie policyjne – 27.02.1864. ³

„Ogłoszenia policyjne Z mocy przepisów stanu wojennego skazani zostali na kary pieniężne: (Dalszy ciąg)
-) Za chodzenie bez latarki po zakazanej godzinie: Sibert August, Wanke Karol, Najman Józef, Ryman Józef, Bem Traugott, Rafeld Józef, Rejnke Marcin, Hempel Wojciech, Lawin Jan, Wajsenbach Jakób, Hartman August, Hornberger Frydrych, Nowakowski Wojciech, Jaruszewski Wincenty, Kadymki Józef, Bryska Piotr, Bryska Karolina, Tytze Frydrych, Lange Edmund, Kuszel Aleksander, Szultz Gustaw, Emde Gustaw, Horn Michał – po kop. 50.
-) Za niezłożenie paszportów w Biurze Zarządu policyjnego: Gotz Franciszka, Gotz Feliks – po rs. 10.
-) Za wyjazd bez wizy paszportu: Müller Adam, Klodt Franciszek, Mazur Karol, Rozenzweig Josek – po rs. 5; Ziółkowski Maciej, Demboski Teodor, Hejnrych Jakób, Gutman Icek – po rs. 10.
-) Za niemeldowanie się w policji: Michalski Władysław – rs. 20.
-) Za nieodnowienie paszportu: Gotsch Karol – rs. 10.
-) Za noszenie czarnarki: Wyrzykowski Jan, Rogawski Franciszek – po rs. 10.
-) Za noszenie żałoby: Zdzienicki Feliks, Anczykoska Elżbieta – po rs. 10.
-) Za nieczystość przed domem: Sztejnbryng Jan – rs. 1.
-) Za zgubienie książeczki legitymacyjnej: Rejter Adolf – kop. 50.
-) Za noszenie munduru Żydzi bez legitymacji: Łaski Markus, Leibrecht Kajlich, Hejdrych Edward, Zibart Andrzej – po rs. 10; Kiktaus Karol, Ast August – po rs. 5; Pantzer Robert – rs. 5.
-) Za nieniesienie latarki przed szynkiem: Lisner wdowa – rs. 5.
-) Za pożyczenie paszportu drugiej osobie: Wehr Ludwik – rs. 10.
-) Za nieuszanowanie Biura: Pruszak Abram – rs. 15.
POLICMASTER MIASTA ŁODZI.„

Zestawienie tabelkowe.

Przedstawione poniżej zestawienie obejmuje typy przewinień, liczbę ukaranych osób, wysokość jednostkowych kar oraz łączną wartość nałożonych grzywien. Dane zostały opracowane w oparciu o treść ogłoszeń zamieszczonych w „Łódzkich Ogłoszeniach – Lodzer Anzeiger” z dnia 13, 17 i 27 lutego 1864 roku:

Zatem suma całkowita kar pieniężnych wyniosła kwotę rs. 805,50.

Źródło.

Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna:

1. Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 13.02.1864, Nr 13. ↩︎
2. Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 17.02.1864, Nr 14. ↩︎
3. Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger 27.02.1864, Nr 17 ↩︎

Views: 74