Grand Hotel i Manteuffel w Łodzi w obiektywie B. Wilkoszewskiego z 1896

Album „Widoki m. Łodzi” Bronisława Wilkoszewskiego z 1896 roku stanowi dziś bezcenne świadectwo czasów, w których Łódź rozwijającego się przemysłu, budowała swoją wielkomiejską tożsamość.

W obiektywie jednego z najważniejszych łódzkich fotografów końca XIX wieku utrwalone zostały nie tylko ulice i fabryki, lecz także miejsca symbolizujące aspiracje, styl życia i ambicje ówczesnych mieszkańców. Wśród nich szczególne miejsce zajmują dwa reprezentacyjne hotele: Grand Hotel przy ulicy Piotrkowskiej oraz Hotel Manteuffel przy ulicy Zachodniej.

Grand Hotel jawi się na fotografii jako elegancki, klasycystyczny gmach, którego uporządkowana fasada i monumentalna skala odzwierciedlały prestiż oraz nowoczesność, jakiej oczekiwali goście odwiedzający rozwijającą się Łódź. Z kolei Hotel Manteuffel neorenesansowa budowla projektu Hilarego Majewskiego był nie tylko miejscem noclegowym, lecz także ważnym centrum życia towarzyskiego, oferującym ogród, scenę teatralną i przestrzeń spotkań lokalnej elity.

Choć oba budynki zmieniały swoje funkcje i wygląd na przestrzeni dekad, ich obecność w miejskiej tkance wciąż przypomina o czasach, gdy Łódź z odwagą i rozmachem wkraczała na mapę europejskich metropolii. Fotografie Wilkoszewskiego pozwalają nam dziś spojrzeć na te miejsca z perspektywy epoki, w której rodziła się nowoczesność i uchwycić jej ślady, nadal widoczne w przestrzeni współczesnego miasta.

Łódzki Grand Hotel w obiektywie Bronisława Wilkoszewskiego!

Grand Hotel przy ulicy Piotrkowskiej jawi się na fotografii jako imponujący, elegancki gmach o klasycystycznej fasadzie, której rytm wyznaczają wysokie okna i starannie opracowane detale architektoniczne. Budynek, rozciągnięty wzdłuż reprezentacyjnej ulicy miasta, emanuje atmosferą wielkomiejskiego szyku końca XIX wieku – widać w nim ambicję dynamicznie rozwijającej się Łodzi, pragnącej dorównać europejskim metropoliom. Uporządkowana kompozycja elewacji, ozdobne gzymsy oraz eleganckie wejście sugerują miejsce prestiżowe, przeznaczone dla gości poszukujących komfortu i nowoczesności, jaką wówczas oferowały najlepsze hotele.
Dziś Grand Hotel pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na mapie Łodzi, choć jego funkcja i wygląd ulegały zmianom wraz z kolejnymi dekadami. Współczesny przechodzień nadal może dostrzec w jego bryle echo dawnej świetności, która mimo modernizacji wciąż przypomina o czasach, gdy Łódź dopiero budowała swoją wielkomiejską tożsamość.

Łódzki Hotel Manteuffel w obiektywie Bronisława Wilkoszewskiego!

Hotel Manteufel, wzniesiony w 1879 roku według projektu wybitnego architekta Hilarego Majewskiego, stanowił jeden z fundamentów dawnej bazy noclegowej przemysłowej Łodzi. Monumentalny, neorenesansowy gmach przy dawnej ulicy Zachodniej 45 był centrum życia towarzyskiego, oferując gościom nie tylko luksusowe pokoje, ale także letni ogród z fontanną i własną scenę teatralną. Choć założycielem był Adolf Manteufel, przez ponad pół wieku aż do wybuchu II wojny światowej obiektem zarządzała rodzina Petrykowskich, dbając o jego prestiż i renomę. Po 1945 roku budynek przeszedł znaczącą metamorfozę funkcyjną, stając się siedzibą Akademii Medycznej oraz miejscem kultowym dla łódzkiej bohemy dzięki kinu „Cytryna”. Dzisiaj tradycje artystyczne tego miejsca kontynuuje klub „Scenografia”, łącząc bogatą historię XIX-wiecznej architektury z nowoczesnym życiem kulturalnym miasta.

Prezentowane w tekście oba zdjęcie autora Bronisława Wilkoszewskiego posiadają w części górnej, jak i pod zdjęciem szereg treści w 3 językach: rosyjskim, polskim i niemieckim.

O autorze albumu i zamieszczonych fotografii.

Bronisław Wilkoszewski wł. Bronisław Paweł Saryusz‑Wilkoszewski (1847–1901) był łódzkim fotografem, znanym jako „łódzki Canaletto”, a także aktywnym działaczem społecznym. Po prowadzeniu zakładu fotograficznego w Kielcach osiedlił się w Łodzi, gdzie w 1888 roku otworzył własne atelier w willi „Trianon” przy pasażu Meyera. Jego pracownia stała się ważnym miejscem życia artystycznego miasta, goszcząc wystawy, koncerty i spotkania lokalnej bohemy. Wilkoszewski zasłynął dokumentacją rozwijającej się Łodzi, tworząc liczne fotografie miejskich widoków publikowane m.in. . jako pocztówki. Zmarł nagle w 1901 roku, a jego dorobek stanowi dziś cenne źródło wiedzy o dawnej Łodzi.

Źródło.

• Album „Widoki miasta Łodzi„; autor Bronisław Wilkoszewski; Łódź, 1896. Zbiory: WBP w Łodzi. Domena publiczna.
• Bronisław Wilkoszewski wł. Bronisław Paweł Saryusz‑Wilkoszewski (1847–1901); wikipedia [dostępność na dzień 06.02.2026].

Views: 36