Magistrat Miasta Łodzi, na posiedzeniu w dniu 5 (17) września 1864 roku, ogłosił zbiór przepisów mających na celu poprawę frekwencji młodych rzemieślników w szkołach rzemieślniczo-niedzielnych i warsztatach. Władze zobowiązały uczniów (terminatorów) do regularnego uczestnictwa w zajęciach odbywających się w niedziele i święta, a majstrów do rejestrowania ich w odpowiednich szkołach – katolickich lub ewangelickich – oraz w ewidencji cechowej.
Nieobecność ucznia pociągała za sobą konsekwencje zarówno dla niego, jak i dla jego przełożonego. Magistrat ustalił, że wyzwolenie na czeladnika mogło nastąpić wyłącznie po uzyskaniu świadectwa ukończenia nauki lub zdanym egzaminie potwierdzającym wymagany poziom wiedzy. Starszyzna cechowa przekazywała do urzędu listy uczniów zgodnie z ich wyznaniem, a szkoły zgłaszały przypadki nieobecności.
Na uczniów nałożono obowiązek zachowania czystości i schludnego wyglądu, przestrzegania porządku oraz stawiania się przed rozpoczęciem lekcji. Majstrowie mieli obowiązek zapewnienia materiałów dydaktycznych. Uczniowie pochodzący spoza Łodzi, w tym z Ziemi Słowińskiej, otrzymali prawo do nauki pod warunkiem podporządkowania się regulaminowi szkoły. W przypadku naruszenia przepisów magistrat przewidział możliwość zastosowania środków przymusowych w trosce o dobro wspólnoty.
Oto pełna treść.
Całość dokumentu tworzy bardzo szczegółowy system kontroli i obowiązków związanych z nauczaniem młodych rzemieślników w XIX-wiecznej Łodzi.
Magistrat Miasta Łodzi.
Dostrzegając, że mała ilość terminatorów rzemieślniczych uczęszcza do szkół rzemieślniczo-niedzielnych w mieście tutejszem urządzonych, oraz że terminatorowie do szkoły zapisani nieregularnie uczęszczają do takowej, spowodowanym się władzy przypomnieć obowiązujące w tym względzie przepisy, i takowe upowszechnić, a mianowicie:
1; Celem szkół rzemieślniczo-niedzielnych jest podanie terminatorom sposobności nabywania koniecznych dla ich stanu wiadomości.
2; Majstrowie obowiązani są swych terminatorów posyłać do tejże szkoły na naukę w niedzielę i święta w godzinach popołudniowych od godziny 2-ej do 6-ej wieczór.
3; Każdy majster skoro tylko przyjmie terminatora, obowiązany jest zapisania go w urzędzie starszych władzy cechowej rzemieślniczej, a ponadto zaraz zapisać go do szkoły rzemieślniczej, a że u tejże szkoły, jedna dla wyznających Religję Katolicką, druga dla wyznających Religję Ewangelicką, przeto podług tego jakiego wyznania terminator jest do właściwej szkoły zapisanym być musi pod karą prawem przepisana.
4; Majster przekonany, że z jego winy terminator nie uczęszcza regularnie do szkoły, ulega karze prawem przepisanej; uczeń zaś zaniedbujący uczęszczać do szkoły, do kary stosownej pociągniętym będzie.
5; Żaden terminator nie będzie na czeladnika wyzwolonym, dopóki nie okaże świadectwa, że nauki na szkołę rzemieślniczą przepisane posiada.
6; Od uczęszczania do szkoły rzemieślniczej wyjmują się ci tylko uczniowie, którzy przez złożony egzamen w szkole udowodnią, że posiadają dostatecznie przepisane na tę szkołę nauki i pozyskają świadectwo od Rektora szkoły powiatowej.
7; Urzęda starszych zgromadzeń rzemieślniczych podawać winni magistratowi co kwartał listę terminatorów dla przesłania przełożonym szkoły, ze względu, że są dwie szkoły oddzielnych wyznań, wypada podawać dwie listy podług wyznania.
8; O nieregularnem uczęszczaniu terminatorów na lekcje, przełożony szkoły donosi co miesiąc miejscowej władzy, a to dla zupełnego przekonania się o powodach nieobecności i użycia stosownych kroków ku znagleniu zaniedbujących się.
9; Przychodzący do szkoły uczniowie winni mieć odzież przyzwoitą i czystość około siebie zachować.
10; Przed zaczęciem nauki, zbierają się wszyscy uczniowie na pół godziny pierwej w domu szkolnym, dla utrzymania zaś porządku i spokojności w razie zarządzenia przełożonego szkoły, wyznaczona będzie osoba do pilnowania.
11; Potrzebne dla uczniów książki, papier, atrament, ołówki i t. d. dostarczać będą majstrowie.
12; Członkom Ziemiesłowińskiej (Ziemi Słowińskiej) dozwala się korzystać z nauk w szkole rzemieślniczej udzielanych, dla tego iż na lekcje uczęszczać mogą, lecz obowiązani poddać się karności szkolnej.
Podając przepisy te do powszechnej wiadomości, Magistrat wzywa urzędy starszych Zgromadzeń rzemieślniczych oraz majstrów, aby do przepisów tyleże ściśle stosowali się i wszelkimi w ich mocy będącemi środkami wpływali na terminatorów, by ci regularnie do szkoły uczęszczali, w przeciwnym bowiem razie naraża się nie tylko terminatorów na nie miłe skutki środków przymusowych wynikające, które przecież dla dobra ogółu z konieczności niech zarządzoneby zostały.
w Łodzi d. 5 (17) Września 1864 r. Prezydent: A. Rosicki.
Index.
- Andrzej Rosicki – Prezydent miasta Łodzi.
- Magistrat Miasta Łodzi.
- Majstrowie (Majster).
- Przełożony szkoły (Rektor szkoły powiatowej).
- Terminator.
- Uczeń.
- Urzędy starszych zgromadzeń rzemieślniczych.
- Urząd starszych władzy cechowej rzemieślniczej.
- Władza miejscowa.
- Wyznaczona osoba do pilnowania.
- Zgromadzenia rzemieślnicze.
- Dom szkolny.
- Szkoła rzemieślnicza (rzemieślniczo-niedzielna).
- Szkoła powiatowa.
- Szkoły oddzielnych wyznań (katolicka i ewangelicka).
- Łódź (Miasto tutejsze).
- Ziemia Słowińska (Ziemiesłowińska)
Źródło.
- Łódzkie Ogłoszenia – Lodzer Anzeiger, wyd. 20.09.1864, Nr 93. Lokalizacja, Dostępność i Zbiory: Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi; Regionalia Ziemi Łódzkiej. Domena publiczna.
Views: 46